Το 2024, ο δημοσιογράφος Άιρα Γκλας αφιέρωσε ολόκληρο επεισόδιο της εκπομπής «This American Life» του NPR σε μια φράση που αποτυπώνει εύγλωττα το συλλογικό άγχος γύρω από το AI την Τεχνητή Νοημοσύνη: «απροετοίμαστοι για αυτό που έχει ήδη συμβεί». Η φράση, επινόηση του επιστημονικού δημοσιογράφου Άλεξ Στέφεν, συμπυκνώνει το αίσθημα ότι δεξιότητες, σπουδές και επαγγελματική εμπειρία ετών μπορεί ξαφνικά να μοιάζουν λιγότερο χρήσιμες σε έναν κόσμο που αλλάζει με καταιγιστικούς ρυθμούς.
Ο φόβος της επαγγελματικής απαξίωσης
Το αίσθημα αυτό δεν περιορίζεται σε εργαζόμενους χαμηλής ειδίκευσης. Αντίθετα, εμφανίζεται έντονα σε επαγγελματίες με υψηλό μορφωτικό επίπεδο: δικηγόρους, γιατρούς, ακαδημαϊκούς, προγραμματιστές. Σε εργαστήρια και σεμινάρια που πραγματοποιούνται σε δικηγορικά γραφεία, δημόσιους οργανισμούς και μη κερδοσκοπικούς φορείς, επανέρχεται διαρκώς η ίδια αγωνία: θα υπάρχει θέση για εμάς σε μια οικονομία όπου η παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να εκτελεί γρήγορα και φθηνά εργασίες που μέχρι χθες απαιτούσαν χρόνια εκπαίδευσης;
Όταν βλέπεις ένα μέλλον χωρίς εσένα
Ο δημοσιογράφος τεχνολογίας Cade Metz περιγράφει στο βιβλίο του «Genius Makers» μια δραματική στιγμή: ο ερευνητής της Microsoft, Chris Brockett, συνειδητοποιεί ότι ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να κάνει σχεδόν όλα όσα εκείνος είχε αφιερώσει δεκαετίες για να μάθει. Το σοκ ήταν τόσο έντονο, ώστε μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο πιστεύοντας ότι παθαίνει καρδιακή προσβολή. Αργότερα περιέγραψε τη στιγμή ως μια εμπειρία όπου «είδε ένα μέλλον στο οποίο δεν συμμετείχε».
Παρόμοια ανησυχία εκφράζει και ο φυσικός του MIT Μαξ Τέγκμαρκ στο βιβλίο του «Life 3.0», αναρωτώμενος αν η άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης θα επισκιάσει τελικά τις ικανότητες που του προσφέρουν αίσθηση αξίας και αυτοεκτίμησης στην αγορά εργασίας.
Ο φόβος ακόμη και των δημιουργών της Τεχνητής Νοημοσύνης
Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτού του είδους οι φόβοι δεν περιορίζονται στους «απ’ έξω». Ο Dario Amodei, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, έχει παραδεχτεί δημόσια ότι αισθάνεται απειλή από τα ίδια τα συστήματα που βοηθά να δημιουργηθούν. Η ικανότητα στον προγραμματισμό αποτελεί μέρος της ταυτότητάς του, όμως βλέπει πλέον συστήματα που μπορούν να τον ξεπεράσουν. Η ειρωνεία είναι προφανής, αλλά και αποκαλυπτική για το βάθος της ανασφάλειας που γεννά η ταχύτητα της τεχνολογικής προόδου.
Η επιτάχυνση που δεν αφήνει χρόνο προσαρμογής
Όπως έχει επισημανθεί, σήμερα εμφανίζονται περισσότερα προϊόντα και εξελίξεις Τεχνητής Νοημοσύνης μέσα σε μία ημέρα απ’ όσα βλέπαμε σε έναν ολόκληρο χρόνο πριν από μία δεκαετία. Η αίσθηση ότι οι εξελίξεις ξεφεύγουν από τον ατομικό έλεγχο ενισχύει τον τεχνολογικό πεσιμισμό και την πεποίθηση ότι η μαζική επαγγελματική εκτόπιση είναι αναπόφευκτη.
Το μέλλον ως πρόβλημα σχεδιασμού
Ωστόσο, ο οικονομολόγος εργασίας Ντέιβιντ Ότορ προτείνει μια διαφορετική οπτική. Σύμφωνα με την έρευνά του, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χρειάζεται να αντικαταστήσει τους εργαζόμενους, αλλά μπορεί να αναδιαμορφώσει τις θέσεις εργασίας. Αν αξιοποιηθεί σωστά, μπορεί να επιτρέψει σε περισσότερους ανθρώπους να εκτελούν εργασίες υψηλότερης αξίας, που μέχρι σήμερα ήταν προνόμιο ελίτ ειδικών. Αυτό θα μπορούσε να μειώσει τις ανισότητες, να βελτιώσει την ποιότητα των θέσεων εργασίας και να κάνει βασικές υπηρεσίες, όπως η υγεία και η εκπαίδευση, πιο προσιτές.
Ο Ότορ τονίζει ότι το μέλλον δεν είναι κάτι που απλώς προβλέπουμε, αλλά κάτι που σχεδιάζουμε. Οι επενδύσεις, οι θεσμοί και οι επιλογές του παρόντος καθορίζουν την ποιότητα του κόσμου στον οποίο θα ζήσουμε.
Στην αρχή, όχι στο τέλος
Παρά τον θόρυβο και την ανησυχία, βρισκόμαστε ακόμη στα πρώτα στάδια της γενετικής Τεχνητής Νοημοσύνης. Κανείς δεν έχει μείνει ανεπανόρθωτα πίσω, αλλά ούτε και κανείς έχει εξασφαλίσει απόλυτο προβάδισμα. Αυτή η συνθήκη αφήνει περιθώριο για προσαρμογή, μάθηση και σκόπιμη δράση. Το ερώτημα δεν είναι αν η αλλαγή θα έρθει, αλλά πώς θα επιλέξουμε να τη διαμορφώσουμε.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!