Ερευνητές του University College London (UCL) αποκάλυψαν έναν θεμελιώδη βιολογικό μηχανισμό που βοηθά το ανθρώπινο σώμα να απενεργοποιεί τη φλεγμονή, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες, ασφαλέστερες θεραπείες σε χρόνιες παθήσεις που επηρεάζουν εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, προσφέρει για πρώτη φορά σαφή στοιχεία από ανθρώπους σχετικά με το πώς το ανοσοποιητικό σύστημα περνά από τη φάση της «μάχης» στη φάση της επούλωσης.
Η διπλή όψη της φλεγμονής
Η φλεγμονή αποτελεί βασικό αμυντικό μηχανισμό του οργανισμού απέναντι σε λοιμώξεις και τραυματισμούς. Συμπτώματα όπως ο πόνος, η ερυθρότητα, το πρήξιμο και η θερμότητα είναι σημάδια ότι το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται για να προστατεύσει τους ιστούς. Ωστόσο, όταν αυτή η διαδικασία δεν απενεργοποιείται εγκαίρως, η φλεγμονή μπορεί να γίνει χρόνια, συμβάλλοντας στην εμφάνιση σοβαρών παθήσεων όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, οι καρδιαγγειακές νόσοι και ο διαβήτης.
Παρά τη σημασία της, μέχρι σήμερα οι επιστήμονες δεν κατανοούσαν πλήρως ποιοι μηχανισμοί ειδοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα ότι ήρθε η ώρα να σταματήσει την επιθετική του δράση.
Ο ρόλος των εποξυ-οξυλιπινών
Η νέα έρευνα δείχνει ότι καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία παίζουν οι εποξυ-οξυλιπίνες, μικροσκοπικά μόρια που προέρχονται από λίπος. Τα μόρια αυτά λειτουργούν σαν «φρένα» του ανοσοποιητικού συστήματος, περιορίζοντας την υπερβολική ενεργοποίηση συγκεκριμένων ανοσοκυττάρων, γνωστών ως ενδιάμεσα μονοκύτταρα. Τα κύτταρα αυτά έχουν συνδεθεί με χρόνια φλεγμονή, βλάβες ιστών και εξέλιξη νόσων.
Οι εποξυ-οξυλιπίνες ήταν ήδη γνωστές από πειράματα σε ζώα για τις αντιφλεγμονώδεις και αναλγητικές τους ιδιότητες, όμως ο ρόλος τους στους ανθρώπους παρέμενε μέχρι τώρα ανεξερεύνητος.
Το ανθρώπινο πείραμα
Για τις ανάγκες της μελέτης, υγιείς εθελοντές έλαβαν μια μικροσκοπική ένεση βακτηρίων E. coli που είχαν αδρανοποιηθεί με υπεριώδη ακτινοβολία. Η ένεση προκάλεσε μια ήπια και παροδική φλεγμονώδη αντίδραση, παρόμοια με εκείνη που εμφανίζεται μετά από έναν τραυματισμό ή λοίμωξη.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Στο προφυλακτικό σκέλος, το φάρμακο χορηγήθηκε πριν την πρόκληση της φλεγμονής, ενώ στο θεραπευτικό σκέλος δόθηκε αφού είχαν ήδη εμφανιστεί τα συμπτώματα, προσομοιώνοντας τις πραγματικές συνθήκες θεραπείας.
Ένα φάρμακο με πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα
Το φάρμακο που χρησιμοποιήθηκε, με την ονομασία GSK2256294, μπλοκάρει ένα ένζυμο που ονομάζεται διαλυτή εποξειδική υδρολάση (sEH). Το ένζυμο αυτό διασπά φυσιολογικά τις εποξυ-οξυλιπίνες. Με τον αποκλεισμό του, τα επίπεδα των προστατευτικών αυτών μορίων αυξήθηκαν.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ταχύτερη υποχώρηση του πόνου και σημαντική μείωση των ενδιάμεσων μονοκυττάρων στο αίμα και στους ιστούς. Αξιοσημείωτο είναι ότι το φάρμακο δεν επηρέασε σημαντικά τα ορατά συμπτώματα, όπως η ερυθρότητα και το πρήξιμο, γεγονός που υποδηλώνει ότι η θεραπεία δεν καταστέλλει συνολικά την ανοσολογική απόκριση.
Τι συμβαίνει σε μοριακό επίπεδο
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μια συγκεκριμένη εποξυ-οξυλιπίνη, η 12,13-EpOME, απενεργοποιεί ένα βασικό πρωτεϊνικό σήμα, το p38 MAPK. Το σήμα αυτό είναι υπεύθυνο για τον μετασχηματισμό των μονοκυττάρων σε πιο φλεγμονώδεις μορφές. Η αναστολή του επιβεβαιώθηκε τόσο σε εργαστηριακά πειράματα όσο και σε εθελοντές που έλαβαν φάρμακο αναστολής της p38.
Νέες προοπτικές για χρόνιες παθήσεις
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η στόχευση αυτού του φυσικού μηχανισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεραπείες που αποκαθιστούν την ανοσολογική ισορροπία χωρίς να εξασθενούν την άμυνα του οργανισμού. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η μελέτη βασίστηκε αποκλειστικά σε ανθρώπους και χρησιμοποίησε φάρμακο ήδη κατάλληλο για ανθρώπινη χρήση.
Οι αναστολείς του ενζύμου sEH θα μπορούσαν στο μέλλον να δοκιμαστούν σε παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, προσφέροντας νέες επιλογές για τη διαχείριση της χρόνιας φλεγμονής και του πόνου. Η ανακάλυψη αυτή ενισχύει την ελπίδα ότι το σώμα διαθέτει ήδη τα εργαλεία για να θεραπεύσει τον εαυτό του — και η επιστήμη αρχίζει τώρα να μαθαίνει πώς να τα αξιοποιεί.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!