Καθώς μια νέα χρονιά ξεκινά, πολλοί άνθρωποι θέτουν ως στόχο πολλά μονοπάτια – τη βελτίωση της ψυχικής και συναισθηματικής τους κατάστασης. Άλλοι στρέφονται στη σωματική άσκηση, άλλοι στον διαλογισμό και κάποιοι αναζητούν την επαφή με τη φύση. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: ποια προσέγγιση είναι πιο αποτελεσματική; Μια νέα, μεγάλης κλίμακας έρευνα από ειδικούς του Πανεπιστημίου Swansea έρχεται να δώσει μια πιο ξεκάθαρη απάντηση, δείχνοντας ότι η ευεξία δεν έχει μία και μοναδική συνταγή.

Η μεγαλύτερη σύγκριση παρεμβάσεων ευεξίας μέχρι σήμερα
Η ερευνητική ομάδα του Swansea πραγματοποίησε την πιο εκτενή μέχρι σήμερα διεπιστημονική σύγκριση παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ευεξία ενηλίκων. Συγκεκριμένα, ανέλυσε 183 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές με τη συμμετοχή σχεδόν 23.000 ατόμων. Οι παρεμβάσεις που εξετάστηκαν ανήκαν σε 12 διαφορετικές κατηγορίες και κάλυπταν ψυχολογικές προσεγγίσεις, σωματική άσκηση, πρακτικές νου-σώματος, καθώς και παρεμβάσεις βασισμένες στη φύση.
Σε αντίθεση με πολλές προηγούμενες μελέτες που εστιάζουν σε κλινικούς πληθυσμούς, η συγκεκριμένη έρευνα επικεντρώθηκε σε γενικά δείγματα ενηλίκων. Αυτό την καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμη για τον σχεδιασμό πολιτικών δημόσιας υγείας, προγραμμάτων ευεξίας στον χώρο εργασίας, εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και κοινοτικών δράσεων.
Τι δείχνουν τα βασικά ευρήματα
Ένα από τα πιο σημαντικά συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι οι περισσότερες παρεμβάσεις βελτίωσαν την ευημερία σε σύγκριση με ανενεργές ομάδες ελέγχου. Με άλλα λόγια, η ενεργή ενασχόληση με την ψυχική ή σωματική φροντίδα έχει θετικό αντίκτυπο, ανεξαρτήτως μορφής.
Τα ισχυρότερα αποτελέσματα παρατηρήθηκαν σε παρεμβάσεις που συνδύαζαν τη σωματική άσκηση με ψυχολογικές πρακτικές. Παραδείγματα αποτελούν οι περίπατοι στη φύση που ενσωματώνουν στοιχεία δέους ή ενσυνειδητότητας, καθώς και ο διαλογισμός σε συνδυασμό με περπάτημα. Οι πρακτικές νου-σώματος, όπως η γιόγκα και η ενσυνειδητότητα, εμφάνισαν σταθερά μέτρια και αξιόπιστα οφέλη, ενώ η άσκηση από μόνη της παρήγαγε παρόμοια αποτελέσματα με πολλές ψυχολογικές παρεμβάσεις.
Εξίσου αποτελεσματικές αποδείχθηκαν και οι παρεμβάσεις θετικής ψυχολογίας, είτε εφαρμόζονταν μεμονωμένα είτε ως μέρος πιο σύνθετων προγραμμάτων. Το εύρημα αυτό ενισχύει την άποψη ότι η καλλιέργεια θετικών συναισθημάτων, νοήματος και ευγνωμοσύνης παίζει σημαντικό ρόλο στη συνολική ευεξία.
Δεν υπάρχει μία μοναδική οδός προς την ευημερία
Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Lowri Wilkie, υπογράμμισε ότι τα αποτελέσματα δείχνουν ξεκάθαρα πως δεν υπάρχει ένας μόνο δρόμος για τη βελτίωση της ευεξίας. Πρακτικές όπως η ενσυνειδητότητα, η συμπόνια, η άσκηση και η γιόγκα προσφέρουν συγκρίσιμα οφέλη, ενώ ο συνδυασμός σωματικής δραστηριότητας και ψυχολογικής υποστήριξης φαίνεται ιδιαίτερα ελπιδοφόρος.
Χάρη στη χρήση μετα-ανάλυσης δικτύου, οι ερευνητές κατάφεραν να συγκρίνουν πολύ διαφορετικές παρεμβάσεις μέσα σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Αυτό προσφέρει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στους επαγγελματίες ψυχικής υγείας μια σαφέστερη εικόνα των επιλογών που έχουν στη διάθεσή τους.
Ευελιξία για πολιτικές και υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Ο επικεφαλής συγγραφέας, καθηγητής Άντριου Κεμπ, τόνισε ότι η ευημερία μπορεί να υποστηριχθεί μέσω πολλαπλών, τεκμηριωμένων προσεγγίσεων. Το γεγονός ότι τόσο οι ψυχολογικές παρεμβάσεις όσο και η άσκηση και οι πρακτικές νου-σώματος αποδίδουν θετικά αποτελέσματα δίνει σημαντική ευελιξία στον σχεδιασμό προγραμμάτων που ανταποκρίνονται σε διαφορετικές ανάγκες και προτιμήσεις.
Τα ευρήματα συνδέονται άμεσα με το πλαίσιο GENIAL του Swansea, το οποίο αντιμετωπίζει την ευημερία ως αποτέλεσμα σύνδεσης με τον εαυτό, τους άλλους και τη φύση. Όπως σημείωσε και η συν-συγγραφέας Δρ. Ζόι Φίσερ, η ύπαρξη ισχυρών στοιχείων για ένα τόσο ευρύ φάσμα παρεμβάσεων ενισχύει τη δυνατότητα ανάπτυξης προσβάσιμων και προσαρμοσμένων προγραμμάτων ευεξίας σε επίπεδο κοινότητας.

Τελικά, το δίλημμα «γυμναστήριο ή φύση» ίσως δεν χρειάζεται να είναι δίλημμα. Η έρευνα δείχνει ότι ο πιο αποτελεσματικός δρόμος προς την ευημερία είναι αυτός που ταιριάζει καλύτερα στον κάθε άνθρωπο — και, ιδανικά, συνδυάζει κίνηση, ψυχική φροντίδα και ουσιαστική σύνδεση με το περιβάλλον γύρω μας.

