Φανταστείτε να ζείτε σε μια χώρα όπου το να μιλήσετε ανοιχτά για κατάθλιψη ή άγχος μπορεί να σας κοστίσει τη δουλειά σας, τη φήμη σας ή ακόμη και την ελευθερία σας. Για πολλούς ανθρώπους στη Γκάνα, αυτή δεν είναι μια υποθετική κατάσταση αλλά καθημερινή πραγματικότητα. Η ψυχική ασθένεια συχνά ερμηνεύεται μέσα από πνευματικούς ή θρησκευτικούς όρους, ενώ η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας παραμένει ταμπού. Παρά τις παγκόσμιες εκστρατείες ευαισθητοποίησης και τα μηνύματα στα κοινωνικά δίκτυα υπέρ της ψυχικής υγείας, πολλοί Γκανέζοι συνεχίζουν να υποφέρουν σιωπηλά.
Όταν ακόμη και οι διασημότητες σωπαίνουν
Οι διασημότητες θεωρούνται συχνά σύμβολα δύναμης, επιτυχίας και ανθεκτικότητας. Ωστόσο, όπως όλοι οι άνθρωποι, βιώνουν και εκείνες ψυχικές δυσκολίες. Η διαφορά είναι ότι, λόγω της δημόσιας εικόνας τους, το κόστος της αποκάλυψης μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο. Η καριέρα τους βασίζεται στην αξιοπιστία και στην εικόνα του «δυνατού», γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο το να μιλήσουν ανοιχτά για την ψυχική τους υγεία.
Μια ερευνητική μελέτη επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο οι διασημότητες της Γκάνας διαχειρίζονται επικοινωνιακά το στίγμα που συνοδεύει την ψυχική ασθένεια. Μέσα από συνεντεύξεις με 20 άτομα από τον χώρο της ψυχαγωγίας και του αθλητισμού, αποκαλύφθηκε μια κοινή στρατηγική: η σιωπή.
Η προσευχή ως καταφύγιο
Οι περισσότεροι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι κρύβουν τους αγώνες τους και στρέφονται στην ιδιωτική προσευχή αντί για επαγγελματική ψυχική φροντίδα. Ο φόβος μήπως χαρακτηριστούν «αδύναμοι», «πνευματικά ταλαιπωρημένοι» ή χάσουν επαγγελματικές ευκαιρίες λειτουργεί αποτρεπτικά. Η προσευχή προσφέρει έναν ασφαλή, κοινωνικά αποδεκτό τρόπο διαχείρισης του πόνου χωρίς να εκτεθούν δημόσια.
Για ορισμένους, η προσευχή δεν είναι μόνο μηχανισμός αντιμετώπισης του στιγματισμού, αλλά και μέσο θεραπείας. Νηστεία, έντονη θρησκευτική αφοσίωση και απομόνωση αποτελούν πρακτικές που χρησιμοποιούνται με την ελπίδα ότι τα συμπτώματα θα υποχωρήσουν χωρίς να γίνουν αντιληπτά.
Αποδοχή και αλληλεγγύη στο παρασκήνιο
Κάποιοι από τους συμμετέχοντες υιοθετούν μια διαφορετική στρατηγική, γνωστή ως «αποδοχή». Η αποδοχή περιλαμβάνει την αναγνώριση του στιγματισμού και τη διαχείρισή του μέσω της σύνδεσης με άλλα άτομα που βιώνουν παρόμοιες εμπειρίες. Αν και η δημόσια αποκάλυψη παραμένει σπάνια, οι ιδιωτικές συζητήσεις μεταξύ συναδέλφων λειτουργούν υποστηρικτικά.
Οι διασημότητες περιέγραψαν μικρούς, κλειστούς κύκλους εμπιστοσύνης, όπου μπορούν να μιλήσουν ανοιχτά χωρίς φόβο. Αυτές οι ανεπίσημες μορφές αλληλεγγύης δείχνουν ότι, ακόμη και μέσα στη σιωπή, υπάρχει ανάγκη για κατανόηση και ανθρώπινη σύνδεση.
Τι μας δείχνουν αυτές οι ιστορίες
Το γεγονός ότι ακόμη και άτομα με κοινωνική δύναμη και αναγνώριση επιλέγουν να σιωπούν αποκαλύπτει το βάθος του στιγματισμού γύρω από την ψυχική ασθένεια στη Γκάνα. Αν οι διασημότητες φοβούνται να μιλήσουν, τότε γίνεται σαφές ότι το πρόβλημα είναι ευρύτερο και αγγίζει κάθε επίπεδο της κοινωνίας.
Οι ιστορίες τους δείχνουν επίσης ότι οι ψυχικές ασθένειες είναι πολύ πιο συχνές απ’ όσο παραδέχεται δημόσια η κοινωνία. Η σιωπή δεν σημαίνει απουσία προβλήματος, αλλά έλλειψη ασφαλούς χώρου για έκφραση.
Προς μια κουλτούρα ανοιχτού διαλόγου
Η μείωση του στιγματισμού απαιτεί ανοιχτές συζητήσεις για την ψυχική υγεία, ξεκινώντας από τα σπίτια, τους χώρους εργασίας και τους θρησκευτικούς θεσμούς. Η προσευχή έχει βαθιά πολιτισμική και πνευματική αξία και δεν χρειάζεται να εγκαταλειφθεί. Ωστόσο, δεν πρέπει να αντικαθιστά την ιατρική και ψυχολογική φροντίδα.
Η συνεργασία μεταξύ επαγγελματιών ψυχικής υγείας και θρησκευτικών ηγετών μπορεί να δημιουργήσει μια πιο ολιστική και αποδεκτή προσέγγιση στη θεραπεία. Η βοήθεια δεν χρειάζεται να φοβίζει και η θεραπεία δεν χρειάζεται να κρύβεται. Μια νέα κουλτούρα ανοιχτότητας μπορεί να ξεκινήσει με κάθε άτομο που επιλέγει να μιλήσει, να ακούσει και να δείξει συμπόνια.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!