Η ιατρική συναντά μερικές φορές περιπτώσεις που μοιάζουν ακατανόητες: άνθρωποι που εμφανίζουν επίμονες σωματικές ενοχλήσεις και ασθένειες, ενώ οι εξετάσεις δεν βρίσκουν κανένα φυσιολογικό πρόβλημα. Πίσω από αυτά τα φαινόμενα συχνά κρύβεται μια ψυχική διάσταση, γνωστή στην ψυχολογία και την ψυχιατρική ως «Κατά φαντασίαν ασθένεια» ή Somatic Symptom Disorder / Factitious Disorder, ανάλογα με τη μορφή. Πρόκειται για καταστάσεις όπου το σώμα «μιλά» για ψυχικά προβλήματα, αλλά οι ίδιοι οι ασθενείς δεν τα αναγνωρίζουν πάντα συνειδητά. Η ψυχική υγεία τους, επηρεάζει την σωματική.
Οι κατά φαντασίαν ασθενείς αντιμετωπίζουν πραγματικό πόνο και δυσφορία, ακόμα κι αν η ιατρική δεν ανιχνεύει οργανική αιτία. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν επίμονους πόνους, κόπωση, ζάλη, πεπτικά ή καρδιαγγειακά προβλήματα, αλλά οι εξετάσεις δείχνουν φυσιολογικά αποτελέσματα. Η αδυναμία των γιατρών να εντοπίσουν φυσιολογική βάση για τα συμπτώματα συχνά αυξάνει το άγχος και την απογοήτευση των ασθενών, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο πόνου και ανησυχίας.
Η ψυχική διάσταση αυτών των καταστάσεων έχει διάφορες αιτίες. Το άγχος, η κατάθλιψη, οι παιδικές εμπειρίες, ακόμα και η ανασφάλεια γύρω από την υγεία, μπορεί να εκδηλωθούν μέσα από σωματικά συμπτώματα. Ο εγκέφαλος και το σώμα συνδέονται στενά· όταν η ψυχική ένταση παραμένει αθεράπευτη, το σώμα την εκφράζει με πόνους, δυσλειτουργίες και αισθήματα κόπωσης. Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρόκειται για «υποβολή» ή «υποκριτική συμπεριφορά» — τα συμπτώματα είναι πραγματικά και η δυσφορία αυτών των ανθρώπων είναι απόλυτα υπαρκτή.
Η αναγνώριση της κατά φαντασίαν ασθένειας αποτελεί πρόκληση για τους επαγγελματίες υγείας. Πολλοί ασθενείς περνούν χρόνια σε εξετάσεις και θεραπείες χωρίς αποτέλεσμα, αυξάνοντας το άγχος τους και συχνά υποβαθμίζοντας την ψυχική τους κατάσταση. Η σωστή διάγνωση απαιτεί προσεκτική παρατήρηση, λεπτή επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ ψυχιάτρου, ψυχολόγου και γενικού γιατρού. Η αντιμετώπιση δεν είναι απλή· απαιτεί υπομονή και κατανόηση από όλους τους εμπλεκόμενους.
Η ψυχοθεραπεία αποτελεί βασικό εργαλείο αντιμετώπισης. Μέσα από θεραπευτικές τεχνικές όπως η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία (CBT), οι ασθενείς μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τις συνδέσεις μεταξύ σκέψεων, συναισθημάτων και σωματικών συμπτωμάτων. Σταδιακά, μπορούν να αναπτύξουν δεξιότητες διαχείρισης του άγχους και να μειώσουν την επίδρασή του στο σώμα τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η φαρμακευτική αγωγή για το άγχος ή την κατάθλιψη μπορεί να συμπληρώσει τη θεραπεία.
Η ενημέρωση των ίδιων των ασθενών είναι επίσης κρίσιμη. Η κατανόηση ότι τα συμπτώματα έχουν ψυχική διάσταση δεν σημαίνει ότι είναι «φανταστικά» ή «ψεύτικα». Αντιθέτως, τους δίνει τη δυνατότητα να πάρουν τον έλεγχο της υγείας τους και να ξεκινήσουν μια πορεία βελτίωσης. Η στήριξη της οικογένειας και του περιβάλλοντος είναι εξίσου σημαντική, καθώς η κατανόηση και η υπομονή βοηθούν στην αντιμετώπιση της ψυχικής πίεσης.
Σε κοινωνικό επίπεδο, η κατά φαντασίαν ασθένεια υπογραμμίζει την ανάγκη να σπάσουμε τα ταμπού γύρω από την ψυχική υγεία. Η κουλτούρα που διαχωρίζει το «ψυχικό» από το «σωματικό» οδηγεί σε παρανοήσεις, ντροπή και καθυστέρηση στη θεραπεία. Η ευαισθητοποίηση, η σωστή ενημέρωση και η πρόσβαση σε εξειδικευμένη ψυχική φροντίδα μπορούν να μειώσουν την ταλαιπωρία και να ενισχύσουν την ποιότητα ζωής αυτών των ανθρώπων.
Oι κατά φαντασίαν ασθενείς μας θυμίζουν ότι η ψυχική υγεία δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά καθοριστικός παράγοντας της συνολικής ευεξίας. Η σύνδεση σώματος και ψυχής είναι πραγματική και δυνατή, και η κατανόηση αυτής της σχέσης είναι το πρώτο βήμα για θεραπεία και ανακούφιση. Με ευαισθησία, υπομονή και επιστημονική καθοδήγηση, η κοινωνία και οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να προσφέρουν στους ασθενείς αυτά που χρειάζονται περισσότερο: κατανόηση, φροντίδα και ελπίδα.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!