Η φιλία μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τη διατήρηση καλύτερης υγείας στην τρίτη ηλικία. Αυτό είναι ένα από τα κύρια συμπεράσματα νέας έρευνας του Πανεπιστημίου του Νιου Χάμσαϊρ, η οποία αναδεικνύει τη μοναξιά ως σημαντική πρόκληση δημόσιας υγείας. Η μελέτη δείχνει ότι οι ηλικιωμένοι χωρίς παιδιά είναι πιο εκτεθειμένοι στη μοναξιά, ενώ οι ισχυρές και ποιοτικές φιλίες μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά αυτόν τον κίνδυνο.
Οι κοινωνικοί δεσμοί ως θεμέλιο της υγείας
Η ερευνήτρια Alison Rataj, από το Ινστιτούτο Πολιτικής και Πρακτικής Υγείας και το Κέντρο Γήρανσης και Κοινοτικής Διαβίωσης του UNH, υπογραμμίζει ότι η κοινωνική σύνδεση συνδέεται στενά με τη σωματική και την ψυχική υγεία. Όπως σημειώνει, η μοναξιά λειτουργεί σαν «σιωπηλός δολοφόνος», γεγονός που καθιστά κρίσιμη την αναγνώριση και συζήτηση του προβλήματος.
Τι κατέδειξε η μεγάλη εθνική μελέτη
Η έρευνα, δημοσιευμένη στο The Gerontologist, ανέλυσε δεδομένα από τη Μελέτη Υγείας και Συνταξιοδότησης, μια εκτεταμένη μακροχρόνια έρευνα που παρακολουθεί χιλιάδες Αμερικανούς άνω των 50 ετών. Πάνω από 11.000 απαντήσεις εξετάστηκαν σχετικά με τη μοναξιά, την ποιότητα των φιλικών σχέσεων και τη δομή της οικογένειας. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αξιολογήσουν πόσο συχνά ένιωθαν μόνοι και τι είδους υποστήριξη ή πίεση λάμβαναν από τους φίλους τους.
Μοναξιά και γονεϊκότητα: ένα σύνθετο μοτίβο
Τα ευρήματα ήταν αποκαλυπτικά. Οι ηλικιωμένοι χωρίς παιδιά κατέγραψαν υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς (1,62) σε σχέση με όσους είχαν τουλάχιστον ένα παιδί (1,52). Όμως, όταν τα άτομα χωρίς παιδιά διέθεταν ισχυρές φιλίες, η μοναξιά τους μειωνόταν κατά 20% περισσότερο σε σχέση με γονείς που είχαν ανάλογα επίπεδα φιλικής υποστήριξης. Η μελέτη έδειξε επίσης ότι οι ενήλικες χωρίς παιδιά δήλωσαν ελαφρώς υψηλότερη συνολική φιλική υποστήριξη (3,16 έναντι 3,05), γεγονός που υποδηλώνει ότι επενδύουν εντονότερα στις φιλικές τους σχέσεις.
Η μοναξιά στις γιορτές: γιατί γίνεται πιο έντονη
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο βάρος κατά την εορταστική περίοδο, όταν τα συναισθήματα απομόνωσης συχνά ενισχύονται. Οι λόγοι περιλαμβάνουν τη γεωγραφική απόσταση από αγαπημένα πρόσωπα, τα προβλήματα υγείας που περιορίζουν τις μετακινήσεις και το πένθος για ανθρώπους που έχουν χαθεί. Η Rataj εξηγεί ότι οι γιορτές προβάλλουν την έννοια της ενότητας, γεγονός που καθιστά τη μοναξιά πιο έντονη για όσους στερούνται σταθερό κοινωνικό δίκτυο.
Οικογενειακή κατάσταση και συντροφικότητα
Η μελέτη επιβεβαίωσε επίσης ότι οι διαζευγμένοι, οι χήροι, οι σε διάσταση και όσοι δεν παντρεύτηκαν ποτέ αποτελούν ομάδες με υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς. Η ύπαρξη ενός συντρόφου ή στενών κοινωνικών δεσμών λειτουργεί ως προστατευτικό πλαίσιο. Η Rataj τονίζει ότι η υποστήριξη δεν περιορίζεται σε μία μόνο μορφή: μπορεί να προέρχεται από παιδιά, συντρόφους, φίλους ή άλλες ουσιαστικές σχέσεις.
Δημογραφικές αλλαγές και επαναπροσδιορισμός της οικογένειας
Τα ευρήματα αυτά τοποθετούνται σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Η μείωση της γονιμότητας και η αύξηση των ατόμων που επιλέγουν να ζουν χωρίς παιδιά αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο δομείται η οικογενειακή ζωή. Ενώ οι παλαιότερες γενιές ακολουθούσαν πιο παραδοσιακά μοντέλα, οι νεότερες έχουν υιοθετήσει μορφές οικογένειας που περιλαμβάνουν μικτές δομές, συμβίωση χωρίς γάμο και ισχυρές φιλίες που λειτουργούν ως «επιλεγμένες οικογένειες».
Ενίσχυση της κοινωνικής σύνδεσης ως στρατηγική δημόσιας υγείας
Οι κοινωνικές μεταβολές επηρεάζουν την εμπειρία της μοναξιάς αλλά δημιουργούν και νέες ευκαιρίες για παρεμβάσεις δημόσιας υγείας. Προγράμματα εθελοντισμού, κοινοτικές δράσεις και διαγενεακές πρωτοβουλίες έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν την ανθρώπινη επαφή και να μειώσουν τη μοναξιά, ιδίως σε περιοχές όπου ο πληθυσμός γηράσκει γρήγορα.
Νέες μορφές επικοινωνίας και κοινότητας
Η Rataj υπογραμμίζει την ανάγκη επέκτασης των κοινωνικών ευκαιριών σε χώρους που συχνάζουν οι ηλικιωμένοι, όπως βιβλιοθήκες, κέντρα ημερήσιας φροντίδας και κοινοτικές δομές. Παράλληλα, η αυξανόμενη εξοικείωση των ηλικιωμένων με την τεχνολογία ανοίγει δρόμους για ψηφιακή κοινωνική σύνδεση, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμη συμπληρωματική λύση.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!