ΠΟΥ Αφρική: Νέα προσπάθεια για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Η περιφέρεια Αφρικής του ΠΟΥ έχει θέσει ένα νέο, φιλόδοξο «παγκόσμιο πρότυπο» για την πρόληψη και εξάλειψη του Καρκίνος τραχήλου μήτρας, με στόχο να μειωθούν δραστικά οι θάνατοι και οι ασθένειες που σχετίζονται με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (Human papillomavirus — HPV).

Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο πρόληψης

Η στρατηγική για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Εμβολιασμός: 90% των κοριτσιών να έχουν εμβολιαστεί πλήρως κατά του HPV έως την ηλικία των 15 ετών.

2. Προληπτικός έλεγχος (screening): Τουλάχιστον 70% των γυναικών να υποβάλλονται σε αξιόπιστο τεστ υψηλής ευαισθησίας έως τα 35 έτη και ξανά έως τα 45.

3. Θεραπεία: 90% όσων διαγνωστούν με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο να έχουν πρόσβαση σε κατάλληλη θεραπεία και φροντίδα.

Αυτό το «90-70-90» μοντέλο — μέρος της παγκόσμιας στρατηγικής του ΠΟΥ — αποτελεί το θεμέλιο για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου της μήτρας ως πρόβλημα δημόσιας υγείας. Στην Αφρική, η στρατηγική συνδυάζεται με ειδικό regional «οδικό χάρτη» (roadmap 2025–2030), που περιλαμβάνει: ενσωμάτωση του εμβολίου HPV στα εθνικά προγράμματα ανοσοποίησης, ενίσχυση υποδομών screening και θεραπείας, εκπαίδευση προσωπικού και παρακολούθηση των προγραμμάτων.

Το κατεπείγον πρόβλημα στην Αφρική

Ο καρκίνος τραχήλου μήτρας αποτελεί τεράστιο πρόβλημα στην Αφρική — η ήπειρος συγκεντρώνει σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων θανάτων από αυτή τη μορφή καρκίνου. Η αιτία δεν είναι η έλλειψη της ιατρικής γνώσης — αλλά η περιορισμένη πρόσβαση σε εμβολιασμό, screening και θεραπεία, ειδικά στις πιο απομακρυσμένες ή υπο-εξυπηρετούμενες περιοχές. Επιπλέον, πολλές γυναίκες διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια, όταν η αντιμετώπιση είναι δυσκολότερη και η θνησιμότητα μεγαλύτερη.

Επιτεύγματα — παραδείγματα που δείχνουν τον δρόμο

• Χώρες όπως η Rwanda έχουν επιτύχει υψηλά ποσοστά εμβολιασμού και ταυτόχρονα δημιουργούν υποδομές για screening και θεραπεία, προχωρώντας με ταχείς ρυθμούς προς την «εξάλειψη» της νόσου.

• Στην Sierra Leone, οι αρχές — με την υποστήριξη του ΠΟΥ και εταίρων — ανακοίνωσαν ότι έχουν καλύψει όλη την επικράτεια με υπηρεσίες screening και θεραπείας, καθιστώντας το “see-and-treat” (έλεγχο και άμεση θεραπεία) προσβάσιμο σε κάθε περιφέρεια.

Τέτοιες πρωτοβουλίες δείχνουν πως, όταν υπάρχει πολιτική βούληση και οργανωμένο σχέδιο, ακόμα και περιοχές με περιορισμένους πόρους μπορούν να εξελίσσονται γρήγορα και αποτελεσματικά.

Γιατί αυτή η στρατηγική είναι επανάσταση

• Ο καρκίνος τραχήλου μήτρας είναι σχεδόν πλήρως προληπτός και θεραπεύσιμος, όταν γίνεται έγκαιρος εμβολιασμός και screening.

• Με την επιτυχή εφαρμογή της στρατηγικής, μειώνονται δραστικά οι θάνατοι, βελτιώνεται η ποιότητα ζωής των γυναικών και η δημόσια υγεία.

• Δημιουργείται ένα πρότυπο που μπορεί να αποτελέσει οδηγό και για άλλες περιοχές του κόσμου όπου ο καρκίνος τραχήλου παραμένει πρόβλημα.

Τι χρειάζεται για να πετύχει σε μεγάλο βαθμό

• Οικονομική και πολιτική δέσμευση από κράτη και διεθνείς οργανισμούς — για εμβόλια, screening, υποδομές και προσωπικό.

• Εκπαίδευση και κινητοποίηση κοινοτήτων — ενημέρωση για τον HPV, την αξία του εμβολιασμού και του screening, καταπολέμηση ταμπού και φόβου.

• Συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση — να υπάρχει διαφάνεια και δεδομένα για να μετράται πρόοδος και να διορθώνονται τακτικά τα προγράμματα.

• Οικονομική πρόσβαση και ισότητα — η πρόληψη και θεραπεία πρέπει να είναι προσβάσιμη για όλες, ανεξάρτητα από γεωγραφική θέση ή οικονομική κατάσταση.

Ένα παράθυρο ελπίδας για εκατομμύρια γυναίκες

Ο νέος «χάρτης» του ΠΟΥ για την Αφρική δείχνει ότι ο καρκίνος τραχήλου μήτρας δεν είναι αναπόφευκτος — μπορεί να προληφθεί, να ελεγχθεί και μακροπρόθεσμα να εξαλειφθεί ως δημόσιο πρόβλημα υγείας. Με εμβολιασμό, τακτικό screening και έγκαιρη θεραπεία — μέσα από οργανωμένα προγράμματα και την υποστήριξη της παγκόσμιας κοινότητας — ανοίγει ο δρόμος για μια ολόκληρη γενιά γυναικών που δεν θα βιώσει τη θλίψη και τον πόνο ενός προληπτού — αλλά προχωρητού — καρκίνου.