Για χρόνια η επιστημονική κοινότητα γνωρίζει ότι το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου. Ωστόσο, νέα μελέτη από το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (DKFZ) υποδεικνύει ότι η πραγματική επίδραση του αυξημένου σωματικού λίπους μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν χρησιμοποιούνται πιο ακριβείς δείκτες μέτρησης του λίπους και διορθώνονται ορισμένα μεθοδολογικά προβλήματα, το ποσοστό των περιστατικών καρκίνου που σχετίζονται με το υπερβολικό βάρος μπορεί να ξεπερνά το 10% του συνολικού αριθμού των νέων διαγνώσεων.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της πρόληψης της παχυσαρκίας όχι μόνο για την καρδιαγγειακή υγεία και τον διαβήτη, αλλά και ως σημαντικό εργαλείο πρόληψης του καρκίνου.
Η παχυσαρκία ως παράγοντας κινδύνου για καρκίνο
Το αυξημένο σωματικό βάρος έχει ήδη συσχετιστεί με διάφορους τύπους καρκίνου, όπως:
- καρκίνο του μαστού μετά την εμμηνόπαυση,
- καρκίνο του παχέος εντέρου,
- καρκίνο του ενδομητρίου,
- καρκίνο των νεφρών,
- ορισμένες μορφές καρκίνου του ήπατος και του παγκρέατος.
Η σύνδεση αυτή δεν αφορά μόνο το συνολικό βάρος, αλλά κυρίως το πού αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα. Το κοιλιακό λίπος θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή δεν αποτελεί απλώς αποθήκη ενέργειας, αλλά λειτουργεί ως ενεργό μεταβολικό όργανο που επηρεάζει τις ορμόνες, τη φλεγμονή και τον μεταβολισμό.
Γιατί ο δείκτης μάζας σώματος δεν είναι αρκετός
Οι περισσότερες προηγούμενες μελέτες βασίστηκαν στον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ), ο οποίος υπολογίζεται από το βάρος και το ύψος.
Παρόλο που ο ΔΜΣ είναι ένα χρήσιμο εργαλείο σε μεγάλους πληθυσμούς, έχει σημαντικούς περιορισμούς. Δεν μπορεί να διαχωρίσει:
- το λίπος από τη μυϊκή μάζα,
- το υγιές βάρος από την αυξημένη συσσώρευση λίπους,
- το λίπος που βρίσκεται στην κοιλιά από το λίπος σε άλλα σημεία του σώματος.
Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος με αυξημένη μυϊκή μάζα μπορεί να έχει υψηλό ΔΜΣ χωρίς να έχει αυξημένο σωματικό λίπος. Αντίθετα, κάποιος με φυσιολογικό βάρος αλλά μεγάλη περιφέρεια μέσης μπορεί να έχει αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο.
Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές του DKFZ χρησιμοποίησαν επιπλέον μετρήσεις, όπως:
- την περίμετρο μέσης,
- την αναλογία μέσης προς ισχία.
Οι δείκτες αυτοί φάνηκαν να παρέχουν πιο σαφή εικόνα για τη σχέση ανάμεσα στο σωματικό λίπος και τον κίνδυνο καρκίνου.
Το πρόβλημα της απώλειας βάρους πριν από τη διάγνωση
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που μπορεί να έχουν οδηγήσει σε υποεκτίμηση του κινδύνου είναι ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες ονομάζουν «αντίστροφη αιτιότητα».
Ορισμένοι καρκίνοι προκαλούν απώλεια βάρους αρκετά χρόνια πριν διαγνωστούν. Έτσι, όταν ένας ασθενής συμμετέχει σε μια μελέτη, μπορεί να εμφανίζεται με χαμηλότερο βάρος, επειδή η νόσος έχει ήδη ξεκινήσει αλλά δεν έχει ακόμη εντοπιστεί.
Αυτό μπορεί να κάνει τη σχέση ανάμεσα στην παχυσαρκία και τον καρκίνο να φαίνεται μικρότερη από την πραγματική.
Οι ερευνητές αντιμετώπισαν το πρόβλημα αυτό αποκλείοντας σταδιακά τα πρώτα χρόνια παρακολούθησης των συμμετεχόντων. Με αυτόν τον τρόπο μειώθηκε η επίδραση των καρκίνων που πιθανώς υπήρχαν ήδη κατά την έναρξη της μελέτης.
Η νέα εκτίμηση: Πάνω από ένας στους δέκα καρκίνους
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από 458.543 άτομα που συμμετείχαν στη βρετανική βάση δεδομένων UK Biobank. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για σχεδόν 12 χρόνια και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου καταγράφηκαν περισσότερα από 50.000 νέα περιστατικά καρκίνου.
Οι αρχικές εκτιμήσεις υπολόγιζαν ότι η παχυσαρκία ευθυνόταν για περίπου 5,5% των περιστατικών καρκίνου. Με τις νέες αναλύσεις, το ποσοστό αυξήθηκε έως περίπου 11,5%.
Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα από ένα στα δέκα περιστατικά καρκίνου θα μπορούσαν να συνδέονται με το αυξημένο σωματικό λίπος.
Οι γυναίκες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο
Τα αποτελέσματα έδειξαν επίσης ότι η επίδραση της παχυσαρκίας μπορεί να είναι μεγαλύτερη στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να σχετίζεται με τον ρόλο των ορμονών, ιδιαίτερα σε καρκίνους που επηρεάζονται από τα οιστρογόνα, όπως ορισμένες μορφές καρκίνου του μαστού και του ενδομητρίου.
Επιπλέον, η επίδραση του αυξημένου λίπους φαίνεται να είναι εντονότερη σε άτομα κάτω των 60 ετών, γεγονός που δείχνει τη σημασία της πρόληψης ήδη από τις νεότερες ηλικίες.
Πώς το λίπος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου
Οι επιστήμονες έχουν προτείνει αρκετούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η παχυσαρκία μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη καρκίνου.
Το αυξημένο λίπος μπορεί να προκαλεί:
- χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή,
- αυξημένα επίπεδα ορμονών όπως τα οιστρογόνα,
- αντίσταση στην ινσουλίνη,
- αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα,
- διαταραχές στον κυτταρικό μεταβολισμό.
Όλες αυτές οι διαδικασίες μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που ευνοεί την ανάπτυξη και την εξέλιξη ορισμένων όγκων.
Η πρόληψη της παχυσαρκίας ως πρόληψη καρκίνου
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας θα μπορούσε να έχει πολύ μεγαλύτερη συμβολή στην πρόληψη του καρκίνου από ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα.
Η πρόληψη δεν αφορά μόνο την αισθητική ή το σωματικό βάρος, αλλά τη συνολική υγεία. Η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η διατήρηση υγιούς βάρους και η έγκαιρη αντιμετώπιση της αύξησης του λίπους μπορούν να μειώσουν πολλούς παράγοντες κινδύνου.
Η νέα έρευνα δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στην παχυσαρκία και τον καρκίνο πιθανότατα είναι ισχυρότερη από ό,τι πιστεύαμε. Η χρήση πιο ακριβών μετρήσεων του σωματικού λίπους και η διόρθωση των ερευνητικών περιορισμών αποκάλυψαν ότι πάνω από το 10% των περιστατικών καρκίνου μπορεί να συνδέεται με το υπερβολικό βάρος.
Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας αποτελεί πλέον έναν σημαντικό στόχο όχι μόνο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, αλλά και για τη μείωση του παγκόσμιου φορτίου του καρκίνου. Η πρόληψη, μέσα από υγιεινές συνήθειες και έγκαιρες παρεμβάσεις, μπορεί να αποτελέσει ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία προστασίας της δημόσιας υγείας.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!