Άτομα που γεννήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες διαγιγνώσκονται συχνότερα και σε μικρότερη ηλικία με ψύχωση – ψυχωσικές διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια, σε σύγκριση με προηγούμενες γενιές. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μιας εκτεταμένης πληθυσμιακής μελέτης στο Οντάριο του Καναδά, η οποία δημοσιεύτηκε στο Canadian Medical Association Journal (CMAJ) και βασίστηκε σε δεδομένα περισσότερων από 12 εκατομμύρια ανθρώπων.
Οι ψυχωσικές διαταραχές συνδέονται με σοβαρή νοσηρότητα, αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου και αυξημένες ανάγκες για υπηρεσίες υγείας και κοινωνική υποστήριξη. Για τον λόγο αυτό, οι παρατηρούμενες αυξήσεις εγείρουν κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τα αίτια αλλά και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στη δημόσια υγεία.
Μια από τις μεγαλύτερες επιδημιολογικές μελέτες για την ψύχωση
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του ICES, του North York General, του Ottawa Hospital Research Institute και του Bruyère Health Research Institute. Περιέλαβε 12,2 εκατομμύρια άτομα που γεννήθηκαν στο Οντάριο μεταξύ 1960 και 2009. Από αυτούς, 152.587 είχαν διαγνωστεί με κάποια ψυχωσική διαταραχή, συμπεριλαμβανομένης της σχιζοφρένειας.
Η ανάλυση έδειξε σαφή αύξηση στα ποσοστά νέων διαγνώσεων με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Στην ηλικιακή ομάδα 14 έως 20 ετών, τα νέα περιστατικά αυξήθηκαν κατά 60% μεταξύ 1997 και 2023, από 62,5 σε 99,7 κρούσματα ανά 100.000 άτομα.
Ισχυρό φαινόμενο γενεών
Οι αυξήσεις αυτές δεν παρατηρήθηκαν ομοιόμορφα σε όλες τις γενιές. Τα ποσοστά νέων διαγνώσεων άρχισαν να αυξάνονται κυρίως σε άτομα που γεννήθηκαν από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Ενδεικτικά, όσοι γεννήθηκαν μεταξύ 2000 και 2004 παρουσίασαν περίπου 70% υψηλότερο ποσοστό νέων διαγνώσεων ψυχωσικών διαταραχών σε σύγκριση με άτομα που γεννήθηκαν την περίοδο 1975–1979.
Παράλληλα, ο συνολικός αριθμός των ατόμων που είχαν διαγνωστεί με ψυχωσική διαταραχή μέχρι την ηλικία των 30 ετών αυξήθηκε κατά 37,5% για όσους γεννήθηκαν από το 1990 έως το 1994, σε σχέση με την ομάδα αναφοράς του 1975–1979. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι δεν πρόκειται απλώς για καλύτερη ανίχνευση των περιστατικών, αλλά για πραγματική αύξηση του κινδύνου στις νεότερες γενιές.
Διαφορές φύλου και κοινωνικοί παράγοντες
Η αύξηση των διαγνώσεων καταγράφηκε τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, αν και οι άνδρες παρέμειναν συνολικά σε υψηλότερο κίνδυνο. Τα άτομα με μη συναισθηματικές ψυχωσικές διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια, ήταν πιο πιθανό να είναι άνδρες, να ζουν σε περιοχές χαμηλότερου εισοδήματος και να έχουν ιστορικό φροντίδας για άλλες ψυχικές διαταραχές ή χρήση ουσιών.
Επιπλέον, τα δεδομένα δείχνουν ότι παράγοντες όπως το κοινωνικοοικονομικό στρες, η μακροχρόνια διαμονή σε αστικά περιβάλλοντα και οι ανισότητες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας μπορεί να επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης ψύχωσης.
Πιθανοί λόγοι για την αύξηση των περιστατικών
Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση για τις παρατηρούμενες τάσεις. Πιθανοί παράγοντες περιλαμβάνουν τη μεγαλύτερη ηλικία των γονέων κατά τη γέννηση, τις αρνητικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία, το χρόνιο στρες και τις εμπειρίες που σχετίζονται με τη μετανάστευση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρήση ουσιών. Η κάνναβη, τα διεγερτικά, τα παραισθησιογόνα και τα συνθετικά ναρκωτικά έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση και την επιδείνωση ψυχωσικών διαταραχών, ειδικά όταν η χρήση ξεκινά σε νεαρή ηλικία. Η αυξημένη διαθεσιμότητα και χρήση τέτοιων ουσιών τις τελευταίες δύο δεκαετίες στον Καναδά ενδέχεται να παίζει σημαντικό ρόλο.
Η ανάγκη για πρόληψη και έγκαιρη παρέμβαση
Παρόμοιες αυξήσεις στις διαγνώσεις σχιζοφρένειας έχουν παρατηρηθεί και σε μελέτες από τη Δανία και την Αυστραλία, γεγονός που ενισχύει τη σημασία των ευρημάτων. Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα ώστε να αποσαφηνιστούν τα αίτια αυτών των αλλαγών και να σχεδιαστούν αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης.
Η κατανόηση των παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο ψύχωσης στις νεότερες γενιές θεωρείται κρίσιμη για την έγκαιρη διάγνωση, την υποστήριξη των ασθενών και τη μείωση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων στην ψυχική υγεία και την κοινωνία.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!