Ψυχική υγεία: Τι συναίσθημα θα φάμε σήμερα;

Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη μικρές και μεγάλες επιλογές. Επιλογές που συνδέονται με το πρόγραμμα, τις υποχρεώσεις, τις σχέσεις μας, αλλά και με τις εσωτερικές μας ανάγκες. Μία από τις πιο συχνές –αλλά και πιο αθέατες– επιλογές που κάνουμε είναι το «συναίσθημα» που θα αφήσουμε να μας συνοδεύσει μέσα στη μέρα. Σαν ένα άτυπο μενού ψυχικής διάθεσης, τα συναισθήματα αποτελούν τη διατροφική βάση της συμπεριφοράς μας. Το ερώτημα, λοιπόν, «Τι συναίσθημα θα φάμε σήμερα;» δεν είναι απλώς φιλοσοφικό· είναι μια πρακτική πρόσκληση αυτοπαρατήρησης.

Το πρωινό της διάθεσης

Κάθε μέρα ξεκινά με ένα είδος «πρωινού συναισθημάτων». Μερικές φορές ξυπνάμε με άγχος χωρίς να ξέρουμε την αιτία. Άλλες φορές με ενθουσιασμό, προσμονή ή ακόμη και με μια ήρεμη ουδετερότητα. Αυτό το πρωινό συναίσθημα συχνά διαμορφώνει το πώς θα κινηθούμε. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι το πρωινό δεν είναι δεσμευτικό. Δεν υπάρχει κανόνας που να μας υποχρεώνει να το «καταπιούμε» ολόκληρο. Μπορούμε να το αναγνωρίσουμε, να το εξετάσουμε, να αποφασίσουμε αν θέλουμε να το συνεχίσουμε ή να το αλλάξουμε. Η ενσυνειδητότητα λειτουργεί σαν διατροφικός οδηγός που μας θυμίζει ότι έχουμε επιλογές.

Τα συναισθήματα ως μενού επιλογών

Αν σκεφτούμε τα συναισθήματα σαν πιάτα, τότε κάθε μέρα υπάρχει ένας πλούσιος κατάλογος διαθέσιμος: χαρά, λύπη, φόβος, ευγνωμοσύνη, θυμός, θαυμασμός, απογοήτευση, ηρεμία. Το ζήτημα δεν είναι να αποκλείσουμε τα «δύσκολα» συναισθήματα από το τραπέζι μας. Δεν είναι ρεαλιστικό ούτε υγιές να πιστεύουμε ότι θα επιλέγουμε πάντα μόνο τη χαρά ή τη γαλήνη. Τα συναισθήματα δεν λειτουργούν ως «καλά» ή «κακά» πιάτα· λειτουργούν ως πληροφορίες. Το ζητούμενο είναι να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τον ρόλο τους. Για παράδειγμα, ο φόβος μάς προστατεύει. Ο θυμός μάς δείχνει ότι παραβιάστηκε ένα όριό μας. Η λύπη μάς υπενθυμίζει ότι κάτι σημαντικό χάθηκε. Δεν χρειάζεται να απορρίπτουμε αυτά τα πιάτα, αλλά να μάθουμε να τα «καταναλώνουμε» με επίγνωση.

Ο συναισθηματικός κορεσμός

Κάποιες ημέρες αισθανόμαστε ότι «φάγαμε πολύ». Έχουμε συσσωρεύσει άγχος, ένταση, πιεσμένες σκέψεις. Αυτός ο κορεσμός έχει συνέπειες. Η υπερφόρτωση συναισθημάτων μπορεί να οδηγήσει σε εξάντληση. Εδώ είναι σημαντικό να μάθουμε πώς να κάνουμε «διάλειμμα» από το συναισθηματικό βάρος. Ομοιάζει με το να αφήνουμε το σώμα μας να χωνέψει μετά από ένα δύσκολο γεύμα. Μπορεί να σημαίνει έναν σύντομο περίπατο, μερικές βαθιές αναπνοές, μια μικρή παύση. Μπορεί να σημαίνει να μιλήσουμε σε κάποιον για όσα νιώθουμε. Η παύση δεν ακυρώνει το συναίσθημα. Απλώς του δίνει χώρο.

Η συναισθηματική μαγειρική

Εκτός από καταναλωτές συναισθημάτων, είμαστε και οι ίδιοι «μάγειρες». Μπορούμε να δημιουργήσουμε νέα συναισθήματα μέσα από μικρές δράσεις. Ένα ευγενικό σχόλιο, ένα τηλεφώνημα σε κάποιον που αγαπάμε, λίγα λεπτά δημιουργικότητας, ένα διάλειμμα για να ακούσουμε μουσική. Αυτές οι μικρές πράξεις λειτουργούν σαν υλικά σε μια συνταγή που μπορεί να επηρεάσει την ημέρα. Η πρόθεση είναι ισχυρή. Όταν αποφασίζουμε συνειδητά να καλλιεργήσουμε τη γαλήνη, την ευγνωμοσύνη ή την αυτοσυμπόνια, δημιουργούμε το έδαφος για μια διαφορετική εμπειρία.

Η κοινωνική επίδραση στο πιάτο μας

Συχνά το συναίσθημα που «τρώμε» δεν το μαγειρεύουμε μόνοι μας. Το περιβάλλον μας λειτουργεί σαν συν-μάγειρας. Αν συναναστρεφόμαστε ανθρώπους που διαρκώς μεταδίδουν αρνητικότητα, αυτό επηρεάζει το δικό μας μενού. Αν βρισκόμαστε σε χώρους όπου επικρατεί υποστήριξη και ενθάρρυνση, η γεύση της ημέρας αλλάζει. Η επίγνωση αυτής της επίδρασης είναι κρίσιμη, διότι μας επιτρέπει να θέτουμε όρια και να κάνουμε πιο στοχευμένες επιλογές για το ποιους «κανόνες κουζίνας» επιτρέπουμε στη ζωή μας.

Επιλογή για μια πιο ισορροπημένη ημέρα

Τελικά, το ερώτημα «Τι συναίσθημα θα φάμε σήμερα;» δεν στοχεύει στη δημιουργία τελειότητας. Στοχεύει στην καλλιέργεια συνειδητής επιλογής. Όπως επιλέγουμε τη διατροφή μας για τη σωματική μας ευεξία, έτσι μπορούμε να επιλέγουμε και τα συναισθήματα που καλλιεργούμε για την ψυχική μας υγεία. Μπορούμε να αναγνωρίζουμε, να αποδεχόμαστε, να ρυθμίζουμε. Και τελικά, μπορούμε να χτίζουμε ημέρες που είναι πιο θρεπτικές για την εσωτερική μας ζωή.

Αν, λοιπόν, ξεκινάτε τη σημερινή μέρα και αναρωτιέστε τι «θα φάτε», κάντε μια μικρή παύση. Ρωτήστε τον εαυτό σας τι χρειάζεστε πραγματικά. Και ύστερα, επιλέξτε με πρόθεση το συναίσθημα που θα σας συνοδεύσει.