Τα τελευταία χρόνια, η ψηφιοποίηση υγείας στην Ευρώπη έχει περάσει σε νέα φάση, με ολοένα και περισσότερους ασθενείς να έχουν πρόσβαση στα ηλεκτρονικά τους ιατρικά αρχεία. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η χρήση ψηφιακών λύσεων για την αποθήκευση και διαχείριση ιατρικών δεδομένων έχει ενισχυθεί σημαντικά σε πολλές χώρες της Ε.Ε., με τον αριθμό των πολιτών που μπορούν να δουν και να διαχειριστούν τα ηλεκτρονικά τους δεδομένα να αυξάνεται συνεχώς.

Η πανδημία του Covid-19 λειτούργησε ως επιταχυντής στην υιοθέτηση ψηφιακών υπηρεσιών υγείας, καθώς οι ανάγκες για απομακρυσμένη επικοινωνία με γιατρούς και η εκτεταμένη χρήση τηλεσυμβουλών οδήγησαν σε ταχύτερη ενσωμάτωση ηλεκτρονικών συστημάτων. Η ανάγκη για μείωση της φυσικής παρουσίας στα ιατρεία και τα νοσοκομεία δημιούργησε ένα ισχυρό κίνητρο για την επέκταση των ηλεκτρονικών ιατρικών φακέλων, τόσο για τους επαγγελματίες υγείας όσο και για τους ίδιους τους ασθενείς.
Η αύξηση της πρόσβασης σε ψηφιακές υπηρεσίες υγείας
Σύμφωνα με τον πιο πρόσφατο δείκτη ωριμότητας ψηφιακής υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περίπου 83% των πολιτών είχαν πρόσβαση στον ηλεκτρονικό ιατρικό τους φάκελο έως το 2024, ποσοστό που σημείωσε αξιοσημείωτη άνοδο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2023 ήταν 79%, ενώ δύο χρόνια νωρίτερα βρισκόταν στο 72%.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε όλα τα κράτη-μέλη. Κάποιες χώρες, όπως το Βέλγιο και η Εσθονία, έχουν ήδη επιτύχει πλήρη ψηφιακή πρόσβαση για όλους τους πολίτες, αγγίζοντας το 100% στους δείκτες ηλεκτρονικής υγείας. Ακολουθούν χώρες με πολύ υψηλά ποσοστά, όπως η Δανία και η Λιθουανία, ενώ σε άλλες, όπως η Ιρλανδία, οι δυνατότητες πρόσβασης είναι ακόμη περιορισμένες, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικές διαφορές στην υιοθέτηση ψηφιακών λύσεων υγείας στην Ε.Ε.
Προκλήσεις που παραμένουν
Παρά την πρόοδο, δεν λείπουν τα εμπόδια. Ένα από τα κύρια ζητήματα που εξακολουθούν να επηρεάζουν την χρήση των ηλεκτρονικών φακέλων υγείας είναι ο ψηφιακός γραμματισμός των πολιτών. Πολλοί άνθρωποι, ιδιαίτερα μεγαλύτερης ηλικίας ή με χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης, εξακολουθούν να δυσκολεύονται στη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών, με αποτέλεσμα να μην εκμεταλλεύονται πλήρως τα οφέλη των συστημάτων αυτών.
Η ψηφιακή πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα υγείας απαιτεί επίσης υψηλά επίπεδα ασφάλειας και προστασίας της ιδιωτικότητας, ώστε οι χρήστες να εμπιστεύονται ότι οι πληροφορίες τους παραμένουν ασφαλείς. Παρότι οι κανονισμοί της Ε.Ε., όπως ο Κανονισμός για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας (European Health Data Space – EHDS), έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίζουν υψηλές προδιαγραφές ασφαλείας και διαλειτουργικότητας, η τεχνολογική και οργανωτική προετοιμασία των κρατών μελών αποτελεί μια συνεχιζόμενη πρόκληση για την πλήρη λειτουργία του συστήματος.
Η σημασία των νέων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών
Ο νέος Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές πρωτοβουλίες στην ψηφιακή υγεία στη σύγχρονη Ευρώπη. Στόχος του είναι να επιτρέψει την ασφαλή, προστατευμένη και αξιόπιστη ανταλλαγή υγειονομικών δεδομένων μεταξύ κρατών-μελών, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες έχουν πλήρη έλεγχο και πρόσβαση στα δικά τους αρχεία, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζει τη χρήση των δεδομένων για καινοτομία, έρευνα και χάραξη δημόσιας πολιτικής.
Μέχρι το 2030, η Ε.Ε. έχει δεσμευθεί να διασφαλίσει ότι όλοι οι πολίτες θα μπορούν να αξιοποιούν πλήρως τις ψηφιακές υπηρεσίες υγείας. Αυτό περιλαμβάνει την ομαλή πρόσβαση στον ηλεκτρονικό ιατρικό φάκελο, τις ηλεκτρονικές συνταγές, τις ιατρικές εξετάσεις και άλλες ψηφιακές υπηρεσίες που προωθούν μια πιο αποτελεσματική και ολοκληρωμένη φροντίδα υγείας.

Οφέλη για τους πολίτες και το σύστημα υγείας
Η ευρύτερη χρήση των ηλεκτρονικών ιατρικών φακέλων προσφέρει πολλαπλά οφέλη. Καταρχάς, δίνει τη δυνατότητα στους ασθενείς να έχουν άμεση πρόσβαση στο ιατρικό τους ιστορικό, να παρακολουθούν τη θεραπεία τους και να μοιράζονται με ασφάλεια αυτές τις πληροφορίες με γιατρούς σε διαφορετικές χώρες. Επιπλέον, η ψηφιακή αποθήκευση των δεδομένων μειώνει την ανάγκη για επανάληψη εξετάσεων και βελτιώνει τη συνοχή της περίθαλψης, ιδιαίτερα όταν κάποιος ταξιδεύει ή μετακινείται σε άλλο κράτος-μέλος.
Τέλος, η ευρεία υιοθέτηση ηλεκτρονικών υπηρεσιών υγείας ενισχύει την αποτελεσματικότητα του συστήματος περίθαλψης συνολικά, συμβάλλοντας σε ταχύτερες διαγνώσεις, καλύτερες θεραπευτικές αποφάσεις και πιο συνεκτική φροντίδα μεταξύ των επαγγελματιών υγείας.

