ΠΟΥ: Η αποχώρηση των ΗΠΑ καθιστά όλο τον κόσμο λιγότερο ασφαλή

Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ολοκλήρωσαν επίσημα την αποχώρησή τους από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) — μια απόφαση με βαριές πολιτικές, επιστημονικές και παγκόσμιες συνέπειες. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά από μια διαδικασία που ξεκίνησε πριν από περίπου ένα χρόνο και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο στις ΗΠΑ όσο και διεθνώς.

Ιστορικό της Απόφασης

Οι ΗΠΑ ήταν ιδρυτικό μέλος του WHO από το 1948 και για σχεδόν οκτώ δεκαετίες υπήρξαν από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες και βασικούς συνεργάτες του οργανισμού. Το 2025, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δημοσίευσε σχετική εκτελεστική εντολή για την αποχώρηση της χώρας από τον WHO, επικρίνοντας τον οργανισμό για τη διαχείριση της πανδημίας COVID-19 και άλλες «αποτυχίες» στη λειτουργία του.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση από το Υπουργείο Υγείας και Υπηρεσιών Ανθρωπίνων Πόρων των ΗΠΑ, η χώρα τερμάτισε την πλήρη συμμετοχή της στο WHO στις 22 Ιανουαρίου 2026, ύστερα από την απαιτούμενη ειδοποίηση ενός έτους και μετά από σταδιακή αποχώρηση προσωπικού και χρηματοδότησης.

Οι Αιτίες της Αποχώρησης

Στην επίσημη δήλωση των ΗΠΑ, η αποχώρηση αιτιολογείται ως απάντηση:

• στην κακή διαχείριση της πανδημίας COVID-19, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια της κρίσης,

• στη λήψη αποφάσεων με πολιτικά κριτήρια και μη επαρκώς επιστημονικό υπόβαθρο,

• καθώς και στην υποτιθέμενη έλλειψη ανεξαρτησίας και διαφάνειας από τον οργανισμό.

Οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι ο WHO απέτυχε να δράσει γρήγορα και αποτελεσματικά, καθυστερώντας κρίσιμες αποφάσεις για τον χαρακτηρισμό του COVID-19 ως παγκόσμιας έκτακτης ανάγκης και δυσκολεύοντας τις προσπάθειες αντιμετώπισης της εξάπλωσης του ιού.

Η Αντίδραση του WHO

Από την πλευρά του, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε επίσημη δήλωση στην οποία εκφράζει τη λύπη του για την αποχώρηση των ΗΠΑ, τονίζοντας ότι η απόφαση αυτή καθιστά «τις ΗΠΑ και τον κόσμο λιγότερο ασφαλείς».

Στη δήλωση επισημαίνεται ότι η WHO έχει υπάρξει ουδέτερος και διεθνώς αποδεκτός φορέας, που συνεργάζεται με 194 κράτη μέλη για την καταπολέμηση λοιμωδών και μη λοιμωδών ασθενειών — από τον ιό HIV μέχρι την ελονοσία, την φυματίωση και άλλες σημαντικές απειλές για τη δημόσια υγεία.

Ο WHO υπογραμμίζει επίσης ότι η οργάνωση δεν υπήρξε υπεύθυνη για πολιτικές παρεμβάσεις ή μονομερείς αποφάσεις και ότι οι κατευθυντήριες γραμμές της βασίστηκαν στην καλύτερη διαθέσιμη επιστήμη.

Παγκόσμιες Αντιδράσεις και Επιπτώσεις

Η απόφαση των ΗΠΑ έχει προκαλέσει ευρύ δημόσιο διάλογο και έντονες αντιδράσεις μεταξύ ειδικών δημόσιας υγείας, πολιτικών και διεθνών οργανισμών. Πολλοί επιστήμονες προειδοποιούν ότι η αποχώρηση μπορεί να αποδυναμώσει την παγκόσμια ετοιμότητα για μελλοντικές κρίσεις υγείας, δυσχεραίνοντας τον συντονισμό για την αντιμετώπιση πανδημιών και την ανταλλαγή κρίσιμων δεδομένων μεταξύ χωρών.

Ειδικοί επιστήμονες επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση από τον WHO μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση σε κοινά συστήματα επιτήρησης ασθενειών και να επηρεάσει αρνητικά τα εμβόλια, την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση νέων παθογόνων.

Παράλληλα, υπάρχει έντονη ανησυχία για το πώς οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν τη διεθνή τους επιρροή και συνεργασίες στον τομέα της δημόσιας υγείας χωρίς τη συμμετοχή τους στον WHO. Ορισμένοι θεωρούν ότι η χώρα μπορεί να στραφεί σε διμερείς συμφωνίες και ανεξάρτητους μηχανισμούς συνεργασίας με άλλες χώρες ή οργανισμούς, ωστόσο αυτό δεν αντικαθιστά πλήρως τη συμμετοχή σε έναν παγκόσμιο οργανισμό όπως ο WHO.

Τι Ακολουθεί

Η απόφαση έχει ήδη εγείρει ζητήματα για το πώς θα αντιμετωπιστούν ζητήματα όπως η καταπολέμηση μελλοντικών πανδημιών, η διανομή εμβολίων και η πρόληψη λοιμωδών ασθενειών σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο WHO έχει δηλώσει ότι ελπίζει σε μελλοντική επανένταξη των ΗΠΑ και παραμένει δεσμευμένος στην προώθηση της υγείας για όλους.