Για χρόνια, ο ύπνος που «αναπληρώνεται» το Σαββατοκύριακο αντιμετωπιζόταν με καχυποψία από ειδικούς και γονείς. Η κυρίαρχη άποψη ήταν ότι το να κοιμούνται οι έφηβοι περισσότερο το Σάββατο και την Κυριακή απορρυθμίζει το βιολογικό τους ρολόι και επιδεινώνει τα προβλήματα ύπνου. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα έρχονται να αμφισβητήσουν αυτή τη θέση, δείχνοντας ότι, υπό ορισμένες συνθήκες, ο επιπλέον ύπνος τα Σαββατοκύριακα μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για την ψυχική υγεία.
Τι δείχνει η νέα έρευνα
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου του Όρεγκον και του Ιατρικού Πανεπιστημίου Upstate του Κρατικού Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, οι έφηβοι και νεαροί ενήλικες ηλικίας 16 έως 24 ετών που αναπληρώνουν τον χαμένο ύπνο το Σαββατοκύριακο εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης. Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες που κοιμούνταν περισσότερο τα Σαββατοκύριακα είχαν 41% μικρότερη πιθανότητα να αναφέρουν συμπτώματα κατάθλιψης σε σύγκριση με εκείνους που διατηρούσαν το ίδιο –ανεπαρκές– πρόγραμμα ύπνου όλη την εβδομάδα.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Affective Disorders και βασίστηκαν σε δεδομένα της Εθνικής Έρευνας Εξέτασης Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ (NHANES) για την περίοδο 2021–2023.
Γιατί οι έφηβοι χάνουν ύπνο τις καθημερινές
Η έλλειψη ύπνου στους εφήβους αποτελεί σχεδόν καθολικό φαινόμενο. Το σχολείο με τις πρωινές ώρες έναρξης, οι εξωσχολικές δραστηριότητες, η κοινωνική ζωή, η χρήση οθονών και συχνά μια εργασία μετά το σχολείο, δημιουργούν ένα ασφυκτικό πρόγραμμα. Παράλληλα, κατά την εφηβεία μεταβάλλονται οι κιρκαδικοί ρυθμοί, καθιστώντας βιολογικά πιο δύσκολο να κοιμηθεί κανείς νωρίς.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, οι έφηβοι τείνουν φυσιολογικά να γίνονται πιο «νυχτόβιοι», με την ώρα έναρξης του ύπνου να καθυστερεί μέχρι την ηλικία των 18–20 ετών. Αυτό έρχεται σε σύγκρουση με τις απαιτήσεις της σχολικής καθημερινότητας, οδηγώντας σε χρόνια στέρηση ύπνου.
Το ιδανικό και το ρεαλιστικό
Οι ειδικοί εξακολουθούν να συμφωνούν ότι η ιδανική διάρκεια ύπνου για τους εφήβους είναι οκτώ έως δέκα ώρες κάθε βράδυ, σε σταθερό ωράριο. Ωστόσο, όπως αναγνωρίζουν και οι ίδιοι οι ερευνητές, αυτό συχνά δεν είναι εφικτό στην πράξη. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ύπνος του Σαββατοκύριακου φαίνεται να αποτελεί μια ρεαλιστική στρατηγική μείωσης των αρνητικών επιπτώσεων της εβδομαδιαίας έλλειψης ύπνου.
Η αναπλήρωση ύπνου δεν εξαλείφει πλήρως το πρόβλημα, αλλά μπορεί να προσφέρει ένα «μαξιλάρι» προστασίας, ιδιαίτερα σε σχέση με την ψυχική υγεία και τη διάθεση.
Ύπνος και κατάθλιψη: μια κρίσιμη σχέση
Η κατάθλιψη συγκαταλέγεται στις κύριες αιτίες λειτουργικής αναπηρίας στους νέους ηλικίας 16 έως 24 ετών, επηρεάζοντας τη σχολική επίδοση, την εργασία και τις κοινωνικές σχέσεις. Η σύνδεσή της με τον ύπνο είναι καλά τεκμηριωμένη, ωστόσο οι περισσότεροι σχετικοί επιστημονικοί διάλογοι εστιάζουν στην ποιότητα και όχι στην αναπλήρωση του ύπνου.
Η συγκεκριμένη μελέτη προσθέτει ένα σημαντικό κομμάτι στο παζλ, υποδεικνύοντας ότι ακόμα και μη ιδανικές λύσεις μπορούν να έχουν ουσιαστικά οφέλη.
Τι σημαίνει αυτό για γονείς και σχολεία
Τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη για πιο ευέλικτες και ρεαλιστικές προσεγγίσεις στον ύπνο των εφήβων. Αντί να αντιμετωπίζεται ο παρατεταμένος ύπνος του Σαββατοκύριακου ως τεμπελιά ή κακή συνήθεια, μπορεί να ιδωθεί ως μηχανισμός αποκατάστασης. Παράλληλα, αναζωπυρώνεται η συζήτηση για την αργότερη έναρξη των σχολείων, μια αλλαγή που πολλοί ειδικοί θεωρούν κρίσιμη για τη σωματική και ψυχική υγεία των μαθητών.
Ένα μικρό βήμα με μεγάλο αντίκτυπο
Αν και ο επαρκής, σταθερός ύπνος παραμένει ο χρυσός κανόνας, η νέα έρευνα δείχνει ότι η αναπλήρωση ύπνου το Σαββατοκύριακο δεν είναι εχθρός, αλλά σύμμαχος. Για πολλούς εφήβους, μπορεί να αποτελεί έναν απλό, χαμηλού κόστους τρόπο να προστατεύσουν την ψυχική τους υγεία σε μια απαιτητική περίοδο ζωής.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!