Τα τελευταία χρόνια, η μη μονογαμία έχει βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι δηλώνουν ότι επιλέγουν συνειδητά να διατηρούν περισσότερες από μία ερωτικές ή σεξουαλικές σχέσεις με τη γνώση και τη συναίνεση όλων των εμπλεκομένων. Για κάποιους αποτελεί μια απελευθερωτική προσέγγιση που αμφισβητεί τα παραδοσιακά πρότυπα, ενώ για άλλους είναι ένα κοινωνικό «πείραμα» που δύσκολα μπορεί να προσφέρει τη σταθερότητα και την ασφάλεια μιας μονογαμικής σχέσης. Το ερώτημα παραμένει: έχει τελικά πετύχει;
Τι είναι η συναινετική μη μονογαμία;
Αρχικά, είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί ότι η μη μονογαμία δεν ταυτίζεται με την απιστία. Η λεγόμενη συναινετική μη μονογαμία (Consensual Non-Monogamy) βασίζεται στην ειλικρίνεια, στη διαφάνεια και στη συμφωνία όλων των εμπλεκομένων. Περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές, όπως οι ανοιχτές σχέσεις, το πολυσυντροφικό μοντέλο (polyamory) και το swinging.
Παρότι οι πρακτικές αυτές υπήρχαν εδώ και δεκαετίες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι εφαρμογές γνωριμιών και η μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή της διαφορετικότητας τις έφεραν περισσότερο στο προσκήνιο.
Τι δείχνουν οι έρευνες;
Η επιστημονική βιβλιογραφία παρουσιάζει μια πιο σύνθετη εικόνα από ό,τι συχνά πιστεύεται. Μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα που βρίσκονται σε συναινετικές μη μονογαμικές σχέσεις μπορούν να αναφέρουν επίπεδα ικανοποίησης, εμπιστοσύνης και δέσμευσης αντίστοιχα με εκείνα των μονογαμικών ζευγαριών.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το μοντέλο λειτουργεί για όλους. Η επιτυχία φαίνεται να εξαρτάται λιγότερο από τον αριθμό των συντρόφων και περισσότερο από την ποιότητα της επικοινωνίας, την ικανότητα διαχείρισης της ζήλιας, τα σαφή όρια και την κοινή συμφωνία για τους κανόνες της σχέσης.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τόσο η μονογαμία όσο και η μη μονογαμία μπορούν να είναι λειτουργικές ή δυσλειτουργικές, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που τις επιλέγουν.
Οι μεγαλύτερες προκλήσεις
Η μη μονογαμία συχνά παρουσιάζεται ως μια πιο «ελεύθερη» μορφή σχέσης. Στην πραγματικότητα, αρκετοί θεραπευτές ζευγαριών υποστηρίζουν ότι απαιτεί ακόμη περισσότερη συναισθηματική εργασία.
Η διαχείριση της ζήλιας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δυσκολίες. Αν και ορισμένοι άνθρωποι αναφέρουν ότι με τον χρόνο αναπτύσσουν μεγαλύτερη συναισθηματική ασφάλεια, άλλοι βιώνουν έντονο άγχος, ανασφάλεια ή φόβο εγκατάλειψης.
Παράλληλα, η διαχείριση του χρόνου, η ισορροπία ανάμεσα σε πολλαπλές σχέσεις και η επίλυση συγκρούσεων απαιτούν υψηλό επίπεδο συναισθηματικής ωριμότητας. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου η μη μονογαμία επιλέγεται ως προσπάθεια να σωθεί μια ήδη προβληματική σχέση, κάτι που συνήθως δεν οδηγεί στα επιθυμητά αποτελέσματα.
Γιατί κάποιοι την επιλέγουν;
Τα κίνητρα διαφέρουν σημαντικά. Κάποιοι θεωρούν ότι ένας άνθρωπος δεν μπορεί να καλύψει όλες τις συναισθηματικές, πνευματικές και σεξουαλικές ανάγκες ενός άλλου. Άλλοι απορρίπτουν τη μονογαμία ως κοινωνική σύμβαση και επιθυμούν μεγαλύτερη προσωπική αυτονομία.
Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που αναφέρουν ότι μέσα από τη μη μονογαμία έμαθαν να επικοινωνούν πιο ουσιαστικά, να εκφράζουν τις ανάγκες τους χωρίς φόβο και να αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη ειλικρίνεια δύσκολα συναισθήματα.
Από την άλλη πλευρά, αρκετοί επιστήμονες τονίζουν ότι δεν πρέπει να συγχέεται η επιθυμία για ποικιλία με την αδυναμία δημιουργίας βαθιάς συναισθηματικής δέσμευσης. Πρόκειται για δύο διαφορετικές ψυχολογικές διαστάσεις.
Έχει αλλάξει ο τρόπος που βλέπουμε τις σχέσεις;
Αναμφίβολα, η δημόσια συζήτηση γύρω από τη μη μονογαμία έχει συμβάλει στο να αμφισβητηθούν στερεότυπα σχετικά με το τι θεωρείται «φυσιολογική» σχέση. Παράλληλα, έχει αναδείξει τη σημασία της συναίνεσης, της ειλικρινούς επικοινωνίας και του σεβασμού των προσωπικών ορίων.
Ωστόσο, οι δημογραφικές έρευνες δείχνουν ότι η μονογαμία εξακολουθεί να αποτελεί την κυρίαρχη μορφή συντροφικής σχέσης στις περισσότερες κοινωνίες. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η αποκλειστικότητα εξακολουθεί να συνδέεται με το αίσθημα ασφάλειας, εμπιστοσύνης και μακροχρόνιας δέσμευσης.
Η επιτυχία δεν μετριέται μόνο από το μοντέλο
Το ερώτημα «πέτυχε ή απέτυχε η μη μονογαμία;» ίσως είναι υπερβολικά απλουστευμένο. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν υπάρχει ένα μοντέλο σχέσης που να ταιριάζει σε όλους. Η ποιότητα μιας σχέσης εξαρτάται κυρίως από την αμοιβαία εμπιστοσύνη, την επικοινωνία, την ενσυναίσθηση και την κοινή επιθυμία για εξέλιξη.
Η μη μονογαμία δεν αποτελεί πανάκεια ούτε εγγύηση ευτυχίας, όπως άλλωστε δεν είναι ούτε η μονογαμία. Και τα δύο μοντέλα μπορούν να προσφέρουν ικανοποίηση ή να οδηγήσουν σε απογοήτευση, ανάλογα με τις ανάγκες, τις αξίες και την ψυχολογική ωριμότητα των ανθρώπων που τα επιλέγουν.
Ίσως, τελικά, το σημαντικότερο συμπέρασμα δεν είναι αν το «πείραμα» της μη μονογαμίας πέτυχε ή απέτυχε, αλλά ότι μας ώθησε να επανεξετάσουμε τι σημαίνει αγάπη, δέσμευση και προσωπική ελευθερία. Η σύγχρονη επιστήμη δείχνει ότι δεν υπάρχει μία μοναδική σωστή συνταγή για τις σχέσεις· υπάρχει μόνο εκείνη που βασίζεται στη συναίνεση, στον αμοιβαίο σεβασμό και στην ειλικρινή επιλογή των ανθρώπων που τη ζουν.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!