Το μεσοθηλίωμα είναι μια σπάνια αλλά ιδιαίτερα επιθετική μορφή καρκίνου, η οποία συνδέεται κυρίως με την έκθεση στον αμίαντο. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ, η νόσος αναπτύσσεται στον λεπτό ιστό που περιβάλλει τους πνεύμονες και άλλα εσωτερικά όργανα. Παρότι τα ποσοστά εμφάνισης έχουν μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, το μεσοθηλίωμα παραμένει σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, κυρίως λόγω της μακράς λανθάνουσας περιόδου του.

Τι είναι το μεσοθηλίωμα
Το μεσοθηλίωμα προέρχεται από τα μεσοθηλιακά κύτταρα, τα οποία καλύπτουν όργανα όπως οι πνεύμονες, η κοιλιά και η καρδιά. Η πιο συχνή μορφή είναι το υπεζωκοτικό μεσοθηλίωμα, που αναπτύσσεται στον υπεζωκότα, τον ιστό που περιβάλλει τους πνεύμονες. Λιγότερο συχνά, εμφανίζεται στο περιτόναιο της κοιλιάς, στο περικάρδιο της καρδιάς ή στους όρχεις.
Συμπτώματα και κλινική εικόνα
Τα συμπτώματα του μεσοθηλιώματος συχνά εμφανίζονται σε προχωρημένο στάδιο, γεγονός που δυσχεραίνει την έγκαιρη διάγνωση. Ανεξαρτήτως εντόπισης, πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν κόπωση, πυρετό και ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Στο υπεζωκοτικό μεσοθηλίωμα, τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν δύσπνοια, επίμονο βήχα, πόνο στο στήθος, νυχτερινές εφιδρώσεις και εξογκώματα κάτω από το δέρμα του θώρακα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρατηρείται δυσκολία στην κατάποση ή αίσθηση πίεσης στον λαιμό.
Όταν ο καρκίνος εντοπίζεται στην κοιλιακή χώρα, μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό πόνο και πρήξιμο, δυσκοιλιότητα, ναυτία, έμετο ή ακόμη και απόφραξη του εντέρου. Το μεσοθηλίωμα του περικαρδίου σχετίζεται με πόνο στο στήθος και δυσκολία στην αναπνοή, ενώ στους όρχεις μπορεί αρχικά να εμφανιστεί ως ανώδυνο πρήξιμο ή μάζα.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Στις Ηνωμένες Πολιτείες καταγράφονται κατά μέσο όρο περίπου 3.100 νέα περιστατικά μεσοθηλιώματος ετησίως. Η διάγνωση βασίζεται σε μια σταδιακή διαδικασία. Αρχικά πραγματοποιείται κλινική εξέταση και λήψη λεπτομερούς ιατρικού και επαγγελματικού ιστορικού, με ιδιαίτερη έμφαση σε πιθανή έκθεση σε αμίαντο.
Ακολουθούν απεικονιστικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφία θώρακος ή αξονική τομογραφία, για τον εντοπισμό πλευριτικής συλλογής ή όγκων. Σε περίπτωση ύπαρξης υγρού, λαμβάνεται δείγμα με βελόνα για εργαστηριακή ανάλυση. Η οριστική διάγνωση τίθεται μέσω βιοψίας, κατά την οποία εξετάζεται ιστός από την ύποπτη περιοχή. Μετά τη διάγνωση, διενεργούνται επιπλέον εξετάσεις για τη σταδιοποίηση της νόσου, η οποία κυμαίνεται από το Στάδιο 1 έως το Στάδιο 4.
Θεραπευτικές επιλογές
Η αντιμετώπιση του μεσοθηλιώματος εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, την εντόπιση του όγκου, τη γενική κατάσταση υγείας του ασθενούς και τα μοριακά χαρακτηριστικά του καρκίνου. Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να εφαρμοστεί σε πρώιμα στάδια, με στόχο την αφαίρεση του όγκου ή τη μείωση των συμπτωμάτων.
Η χημειοθεραπεία χρησιμοποιείται για τον περιορισμό της ανάπτυξης του καρκίνου και την ανακούφιση των συμπτωμάτων, ενώ η ακτινοθεραπεία μπορεί να συμβάλει στον έλεγχο του πόνου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Τα τελευταία χρόνια, οι στοχευμένες θεραπείες και η ανοσοθεραπεία προσφέρουν νέες ελπίδες, αξιοποιώντας το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς. Η συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές αποτελεί επίσης σημαντική επιλογή για ορισμένους ασθενείς.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η κύρια αιτία του μεσοθηλιώματος είναι η έκθεση στον αμίαντο. Οι ίνες αμιάντου, όταν εισπνέονται, μπορούν να προκαλέσουν χρόνια φλεγμονή και βλάβες στους πνεύμονες, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρκίνου. Αν και η χρήση αμιάντου έχει περιοριστεί, εξακολουθεί να υπάρχει σε παλαιότερα κτίρια και χώρους εργασίας. Το κάπνισμα μπορεί να επιδεινώσει τον κίνδυνο πνευμονικών παθήσεων σε άτομα που έχουν εκτεθεί σε αμίαντο.

Ποιοι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο
Ορισμένα επαγγέλματα συνδέονται με αυξημένη έκθεση στον αμίαντο, όπως οι εργάτες οικοδομών, ναυπηγείων, ορυχείων, μονώσεων, καθώς και μηχανικοί, πυροσβέστες και προσωπικό σχολείων σε παλαιά κτίρια. Παρότι όχι όλοι όσοι εκτίθενται σε αμίαντο θα αναπτύξουν μεσοθηλίωμα, η πρόληψη και η έγκαιρη παρακολούθηση παραμένουν κρίσιμες.

