Λιποπρωτεΐνη: Τι πρέπει να γνωρίζουμε

Η λιποπρωτεΐνη (α), γνωστή και ως Lp(a), αποτελεί έναν σχετικά άγνωστο αλλά ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα έχει στρέψει το ενδιαφέρον της σε αυτήν, καθώς αποδεικνύεται ότι αυξημένα επίπεδά της σχετίζονται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου και στένωσης της αορτικής βαλβίδας. Παρά τη σημασία της, πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν τι είναι η λιποπρωτεΐνη (α) και πότε χρειάζεται να ελεγχθεί.

Τι είναι η λιποπρωτεΐνη (α)

Η λιποπρωτεΐνη (α) είναι ένα σωματίδιο του αίματος που μοιάζει δομικά με τη γνωστή «κακή» χοληστερόλη LDL. Αποτελείται από ένα μόριο LDL στο οποίο είναι προσκολλημένη μια επιπλέον πρωτεΐνη, η απολιποπρωτεΐνη (α). Αυτό το επιπλέον συστατικό προσδίδει στη Lp(a) ιδιαίτερες ιδιότητες που την καθιστούν πιο αθηρογόνο και πιο θρομβογόνο σε σύγκριση με την LDL.

Η παρουσία της απολιποπρωτεΐνης (α) φαίνεται να παρεμβαίνει στους φυσιολογικούς μηχανισμούς διάλυσης των θρόμβων, αυξάνοντας την πιθανότητα σχηματισμού θρόμβωσης. Παράλληλα, η λιποπρωτεΐνη (α) συμβάλλει στην εναπόθεση λιπιδίων στα τοιχώματα των αρτηριών, επιταχύνοντας τη διαδικασία της αθηροσκλήρωσης.

Γιατί έχει σημασία για την υγεία της καρδιάς

Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι τα υψηλά επίπεδα Lp(a) συνδέονται ανεξάρτητα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ακόμη και σε άτομα που έχουν φυσιολογικά επίπεδα LDL χοληστερόλης και δεν παρουσιάζουν άλλους κλασικούς παράγοντες κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι η Lp(a) μπορεί να «κρύβεται» πίσω από καρδιαγγειακά επεισόδια σε άτομα που, κατά τα άλλα, θεωρούνται χαμηλού κινδύνου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σχέση της Lp(a) με τη στένωση της αορτικής βαλβίδας, μια πάθηση που αφορά κυρίως μεγαλύτερες ηλικίες και μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά καρδιακά προβλήματα. Η αυξημένη Lp(a) φαίνεται να συμβάλλει στη φλεγμονή και την ασβεστοποίηση της βαλβίδας.

Ο ρόλος της κληρονομικότητας

Σε αντίθεση με τη χοληστερόλη, τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης (α) καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τη γενετική προδιάθεση. Περίπου το 90% των επιπέδων της Lp(a) οφείλεται σε κληρονομικούς παράγοντες και παραμένει σχετικά σταθερό καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Η διατροφή, η άσκηση και ο τρόπος ζωής γενικότερα έχουν μικρή επίδραση στις τιμές της.

Αυτός είναι και ο λόγος που η μέτρησή της συνιστάται τουλάχιστον μία φορά στη ζωή, ιδιαίτερα σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιοπάθειας, ανεξήγητα καρδιαγγειακά επεισόδια ή υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο χωρίς εμφανή αιτία.

Πώς μετριέται και ποιες τιμές θεωρούνται υψηλές

Η λιποπρωτεΐνη (α) μετριέται με απλή εξέταση αίματος. Οι τιμές της εκφράζονται είτε σε mg/dL είτε σε nmol/L, γεγονός που συχνά προκαλεί σύγχυση. Γενικά, επίπεδα πάνω από 30 mg/dL ή 75 nmol/L θεωρούνται αυξημένα, ενώ τιμές άνω των 50 mg/dL συνδέονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο.

Είναι σημαντικό η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων να γίνεται από γιατρό, καθώς η ερμηνεία τους εξαρτάται από το συνολικό καρδιαγγειακό προφίλ του ατόμου.

Υπάρχει θεραπεία για τη λιποπρωτεΐνη (α);

Προς το παρόν, δεν υπάρχει ειδική θεραπεία που να μειώνει αποτελεσματικά τη Lp(a) για όλους τους ασθενείς. Οι στατίνες, αν και απαραίτητες για τη μείωση της LDL χοληστερόλης, έχουν μικρή ή και μηδενική επίδραση στη Lp(a). Ωστόσο, νεότερα φάρμακα, όπως οι αναστολείς PCSK9, φαίνεται να μειώνουν τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης (α) σε κάποιο βαθμό.

Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές μελέτες για καινοτόμες θεραπείες που στοχεύουν ειδικά τη Lp(a), δημιουργώντας αισιοδοξία για το μέλλον.

Η λιποπρωτεΐνη (α) αποτελεί έναν σημαντικό αλλά συχνά παραγνωρισμένο παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου. Η γνώση των επιπέδων της μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη εκτίμηση του κινδύνου και στη λήψη πιο στοχευμένων προληπτικών μέτρων. Καθώς η έρευνα προχωρά, η έγκαιρη ενημέρωση και η στενή συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό παραμένουν τα πιο ισχυρά «όπλα» για την προστασία της καρδιαγγειακής υγείας.