Κοκκύτης: Τι είναι και πώς να προστατευτείτε

Ο κοκκύτης, γνωστός και ως «whooping cough», είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική αναπνευστική ασθένεια που προκαλείται από το βακτήριο Bordetella pertussis. Πρόκειται για μια νόσο που κυρίως πλήττει βρέφη και μικρά παιδιά, αλλά μπορεί να επηρεάσει και εφήβους ή ενήλικες. Τα τελευταία χρόνια, τα κρούσματα κοκκύτη έχουν αυξηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, επιστρέφοντας στα επίπεδα που παρατηρούνταν πριν από την πανδημία COVID-19. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), το 2024 έχουν αναφερθεί περίπου τέσσερις φορές περισσότερα κρούσματα σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους.

Τι προκαλεί τον κοκκύτη

Ο κοκκύτης προκαλείται από το βακτήριο Bordetella pertussis. Το χαρακτηριστικό της ασθένειας είναι ο έντονος, σπαστικός βήχας που δίνει και το όνομά της. Ο βήχας συχνά συνοδεύεται από ένα σφύριγμα κατά την εισπνοή μετά την κρίση βήχα, το οποίο είναι ιδιαίτερα διακριτικό στα βρέφη και τα μικρά παιδιά.

Η ασθένεια μεταδίδεται εύκολα μέσω σταγονιδίων που παράγονται κατά τον βήχα ή το φτάρνισμα, καθιστώντας την ιδιαίτερα επικίνδυνη σε περιβάλλοντα όπου βρίσκονται πολλά παιδιά, όπως νηπιαγωγεία ή παιδικοί σταθμοί.

Συμπτώματα κοκκύτη

Ο κοκκύτης εξελίσσεται συνήθως σε τρεις φάσεις:

1. Καταρροϊκή φάση: Η νόσος ξεκινά με ήπιο βήχα, φτάρνισμα, καταρροή και ελαφρύ πυρετό, παρόμοια με ένα κοινό κρυολόγημα.

2. Παροξυσμική φάση: Εδώ εμφανίζεται ο χαρακτηριστικός σπαστικός βήχας με το «σφύριγμα». Οι κρίσεις βήχα μπορεί να είναι έντονες και συχνά προκαλούν εμετό ή κόπωση.

3. Φάση ανάρρωσης: Ο βήχας σταδιακά μειώνεται, αλλά μπορεί να παραμείνει για εβδομάδες.

Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών, όπως πνευμονία, κρίσεις ή ακόμη και θάνατο, ειδικά αν δεν έχουν εμβολιαστεί.

Εμβολιασμός: Η καλύτερη προστασία

Η πρόληψη του κοκκύτη είναι δυνατή χάρη στα εμβόλια. Το CDC συνιστά το εμβόλιο DTaP για όλα τα βρέφη σε σειρά πέντε δόσεων, σε ηλικίες: 2 μηνών, 4 μηνών, 6 μηνών, 15–18 μηνών και 4–6 ετών.

Επιπλέον, έφηβοι, ενήλικες και εγκυμονούσες γυναίκες θα πρέπει να κάνουν το ενισχυτικό εμβόλιο Tdap για να διατηρούν την ανοσία και να προστατεύουν τα νεογέννητα μέσω της λεγόμενης «παθητικής ανοσίας». Ο Δρ. Jesse Bracamonte, οικογενειακός γιατρός στη Mayo Clinic, επισημαίνει: «Το εμβόλιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα μικρά παιδιά, γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις η σοβαρότερη μορφή της νόσου επηρεάζει βρέφη κάτω του ενός έτους, που μερικές φορές χρειάζονται νοσηλεία».

Γιατί η ανοσία είναι σημαντική

Η ανοσία μέσω του εμβολιασμού μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης και προστατεύει την κοινότητα συνολικά. Ακόμη και αν κάποιος εμβολιασμένος μολυνθεί, τα συμπτώματα είναι συνήθως ηπιότερα και ο κίνδυνος επιπλοκών μειώνεται σημαντικά. Ο εμβολιασμός επομένως δεν προστατεύει μόνο τον εμβολιασμένο αλλά και όσους δεν μπορούν να εμβολιαστούν, όπως νεογέννητα ή άτομα με ανοσοκαταστολή.

Πρακτικές συμβουλές για πρόληψη

Εκτός από τον εμβολιασμό, η πρόληψη περιλαμβάνει και βασικά μέτρα υγιεινής:

• Συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό.

• Χρήση αντισηπτικού όταν δεν είναι διαθέσιμο σαπούνι.

• Κάλυψη στόματος και μύτης με χαρτομάντηλο ή τον αγκώνα κατά τον βήχα ή το φτάρνισμα.

• Αποφυγή στενής επαφής με άτομα που έχουν συμπτώματα βήχα ή κρυολογήματος.

Οι γονείς θα πρέπει να παρατηρούν τα παιδιά για συμπτώματα κοκκύτη, ιδιαίτερα αν έχουν έντονο βήχα ή σφύριγμα μετά τον βήχα, και να αναζητούν ιατρική συμβουλή άμεσα.

Ο κοκκύτης είναι μια σοβαρή αλλά προληπτή νόσος. Η τακτική τήρηση του προγράμματος εμβολιασμού, η σωστή υγιεινή και η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης και επιπλοκών. Ο Δρ. Bracamonte υπογραμμίζει ότι η ανοσία μέσω εμβολίων είναι η πιο αποτελεσματική προστασία για τα παιδιά και τους ενήλικες, διασφαλίζοντας ότι οι νέες γενιές θα μεγαλώνουν υγιείς και προστατευμένες από τον κοκκύτη.