Ο κιρκαδικός ρυθμός, το εσωτερικό βιολογικό ρολόι που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης και πολλές βασικές λειτουργίες του οργανισμού, φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology® της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας, άτομα με ασθενέστερους ή πιο ακανόνιστους κιρκαδικούς ρυθμούς παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα να διαγνωστούν με άνοια τα επόμενα χρόνια.
Η έρευνα ενισχύει τη growing επιστημονική άποψη ότι οι διαταραχές του βιολογικού ρολογιού δεν αποτελούν απλώς σύμπτωμα της γήρανσης, αλλά ενδέχεται να συμβάλλουν ενεργά στις νευροεκφυλιστικές διεργασίες.
Πώς λειτουργεί το βιολογικό ρολόι
Ο κιρκαδικός ρυθμός ρυθμίζει ένα ευρύ φάσμα σωματικών διεργασιών, όπως η έκκριση ορμονών, η θερμοκρασία του σώματος, η πέψη και ο μεταβολισμός. Καθοδηγείται από τον εγκέφαλο και επηρεάζεται έντονα από περιβαλλοντικά ερεθίσματα, κυρίως το φυσικό φως.
Όταν ο κιρκαδικός ρυθμός είναι ισχυρός, οι περίοδοι δραστηριότητας και ανάπαυσης είναι σαφώς διακριτές και συγχρονισμένες με τον 24ωρο κύκλο ημέρας-νύχτας. Αντίθετα, ένας ασθενής ή κατακερματισμένος ρυθμός χαρακτηρίζεται από ακανόνιστα μοτίβα ύπνου και δραστηριότητας και μεγαλύτερη ευαλωτότητα σε αλλαγές του προγράμματος ή της εποχής.
Η μελέτη και τα βασικά ευρήματα
Στη μελέτη συμμετείχαν 2.183 άτομα με μέσο όρο ηλικίας τα 79 έτη, τα οποία δεν είχαν άνοια κατά την έναρξη της έρευνας. Οι συμμετέχοντες φορούσαν ειδικές συσκευές παρακολούθησης της δραστηριότητας και της ανάπαυσης για περίπου 12 ημέρες, επιτρέποντας στους ερευνητές να καταγράψουν με ακρίβεια τα μοτίβα του κιρκαδικού τους ρυθμού.
Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για διάστημα περίπου τριών ετών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, 176 άτομα διαγνώστηκαν με άνοια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι παρουσίαζαν ασθενέστερους και πιο κατακερματισμένους κιρκαδικούς ρυθμούς είχαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, ακόμη και μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως η ηλικία, η αρτηριακή πίεση και οι καρδιακές παθήσεις.
Η σημασία της ώρας δραστηριότητας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε το εύρημα που αφορά τον χρόνο κορύφωσης της ημερήσιας δραστηριότητας. Τα άτομα των οποίων η δραστηριότητα κορυφωνόταν αργότερα μέσα στην ημέρα, μετά τις 2:15 το μεσημέρι, είχαν 45% αυξημένο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με εκείνους των οποίων η δραστηριότητα κορυφωνόταν νωρίτερα.
Η καθυστερημένη κορύφωση δραστηριότητας ενδέχεται να υποδηλώνει απόκλιση μεταξύ του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού και των εξωτερικών περιβαλλοντικών ενδείξεων, όπως το φυσικό φως και το σκοτάδι. Αυτή η απορρύθμιση φαίνεται να επιβαρύνει τη λειτουργία του εγκεφάλου σε βάθος χρόνου.
Πιθανοί βιολογικοί μηχανισμοί
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι διαταραχές του κιρκαδικού ρυθμού μπορεί να επηρεάζουν τη φλεγμονή, την ποιότητα του ύπνου και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η κακή ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού μπορεί να συμβάλλει στη συσσώρευση αμυλοειδών πλακών ή να μειώνει την ικανότητα του εγκεφάλου να απομακρύνει το αμυλοειδές, διαδικασίες που σχετίζονται στενά με την άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η μελέτη καταδεικνύει συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα του κατά πόσο η διαταραχή του κιρκαδικού ρυθμού αποτελεί αιτία ή πρώιμο δείκτη νευροεκφύλισης.
Μελλοντικές παρεμβάσεις και προοπτικές
Οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν την ανάγκη για μελλοντικές παρεμβατικές έρευνες που θα εξετάσουν αν η ενίσχυση του κιρκαδικού ρυθμού μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας. Παρεμβάσεις όπως η φωτοθεραπεία, η τακτική έκθεση στο φυσικό φως, οι σταθερές ώρες ύπνου και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής ενδέχεται να αποτελέσουν απλά αλλά αποτελεσματικά εργαλεία πρόληψης.
Παρότι η έρευνα έχει περιορισμούς, όπως η έλλειψη δεδομένων για διαταραχές ύπνου όπως η υπνική άπνοια, προσφέρει σημαντικές ενδείξεις ότι η φροντίδα του βιολογικού ρολογιού μπορεί να αποτελέσει βασικό πυλώνα στη στρατηγική πρόληψης της άνοιας στο μέλλον.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!