Κάδμιο στο κακάο: Ένα αόρατο αλλά υπαρκτό ζήτημα ασφάλειας τροφίμων

Το κακάο και τα προϊόντα του (σοκολάτα, ρόφημα κακάο, κακάο σε σκόνη) θεωρούνται από πολλούς τρόφιμα υψηλής διατροφικής αξίας, πλούσια σε αντιοξειδωτικά και βιοδραστικές ουσίες. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί ένα λιγότερο γνωστό αλλά σημαντικό ζήτημα: η παρουσία καδμίου στο κακάο.

Το κάδμιο είναι ένα βαρύ μέταλλο που απαντάται φυσικά στο έδαφος, αλλά και ως αποτέλεσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως η εξόρυξη, η χρήση φωσφορικών λιπασμάτων και η βιομηχανική ρύπανση. Τα φυτά κακάο έχουν την ικανότητα να απορροφούν κάδμιο από το έδαφος και να το συσσωρεύουν στους καρπούς τους. Αυτό σημαίνει ότι η τελική πρώτη ύλη για την παραγωγή κακάο μπορεί να περιέχει ποσότητες καδμίου, οι οποίες στη συνέχεια περνούν στα προϊόντα κατανάλωσης.

Γιατί μας απασχολεί το κάδμιο;

Το κάδμιο δεν έχει καμία γνωστή βιολογική λειτουργία στον ανθρώπινο οργανισμό. Αντιθέτως, η χρόνια έκθεση, ακόμη και σε χαμηλές δόσεις, συνδέεται με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Οι κυριότεροι στόχοι τοξικότητας είναι τα νεφρά και τα οστά, ενώ έχει επίσης ταξινομηθεί ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο. Επειδή αποβάλλεται πολύ αργά από το σώμα, η συσσώρευση με την πάροδο του χρόνου είναι το βασικό πρόβλημα.

Για τον λόγο αυτό, έχουν θεσπιστεί αυστηρά όρια για την περιεκτικότητα καδμίου στα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων κακάο και σοκολάτας, ιδιαίτερα αυτών με υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο.

Από πού προέρχεται το κάδμιο στο κακάο;

Η περιεκτικότητα σε κάδμιο επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες:

• Γεωγραφική περιοχή καλλιέργειας: Ορισμένα εδάφη, ιδίως σε περιοχές της Λατινικής Αμερικής, έχουν φυσικά υψηλότερα επίπεδα καδμίου.

• Χημική σύσταση του εδάφους: Το pH και η οργανική ουσία επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα του καδμίου στα φυτά.

• Γεωργικές πρακτικές: Η χρήση λιπασμάτων μπορεί να αυξήσει τη συγκέντρωση καδμίου στο έδαφος.

• Ποικιλία φυτού κακάο: Ορισμένες ποικιλίες απορροφούν περισσότερο κάδμιο από άλλες.

Μπορεί να φύγει το κάδμιο με το βράσιμο;

Ένα συχνό ερώτημα των καταναλωτών είναι αν το βράσιμο του κακάο (π.χ. σε ρόφημα) μπορεί να μειώσει την περιεκτικότητα σε κάδμιο. Η σύντομη απάντηση είναι: όχι σε ουσιαστικό βαθμό.

Το κάδμιο στο κακάο βρίσκεται κυρίως δεσμευμένο στη στερεή φυτική μάζα. Το βράσιμο με νερό δεν το «καταστρέφει» ούτε το εξαφανίζει, καθώς πρόκειται για στοιχείο και όχι για μικροοργανισμό ή χημική ένωση που αποδομείται με τη θερμότητα. Κατά την παρασκευή ροφήματος, ένα μικρό ποσοστό καδμίου μπορεί να περάσει στο υγρό, αλλά το συνολικό ποσό που καταναλώνεται εξαρτάται κυρίως από την αρχική συγκέντρωση στο κακάο.

Σε πρακτικούς όρους, το βράσιμο:

• δεν μειώνει σημαντικά το συνολικό κάδμιο,

• δεν αποτελεί μέθοδο αποτοξίνωσης,

• δεν μπορεί να θεωρηθεί λύση για την ασφάλεια του προϊόντος.

Τι μπορεί να γίνει για τη μείωση της έκθεσης;

Η αντιμετώπιση του προβλήματος γίνεται κυρίως πριν το προϊόν φτάσει στον καταναλωτή. Οι αποτελεσματικότερες στρατηγικές είναι:

• επιλογή πρώτης ύλης από περιοχές με χαμηλά επίπεδα καδμίου,

• γεωργικές πρακτικές που μειώνουν τη βιοδιαθεσιμότητα του καδμίου στο έδαφος,

• ανάμειξη παρτίδων κακάο ώστε να τηρούνται τα θεσπισμένα όρια.

Για τον καταναλωτή, η μέτρια κατανάλωση και η ποικιλία στη διατροφή παραμένουν οι πιο ασφαλείς πρακτικές, ιδιαίτερα για παιδιά και εγκύους.

Το κάδμιο στο κακάο είναι ένα πραγματικό και τεκμηριωμένο ζήτημα ασφάλειας τροφίμων, που όμως ελέγχεται μέσω κανονισμών και ελέγχων ποιότητας. Το βράσιμο δεν αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο απομάκρυνσής του. Η λύση βρίσκεται κυρίως στη σωστή διαχείριση της παραγωγής και όχι στην οικιακή επεξεργασία. Με ενημέρωση και ισορροπημένη κατανάλωση, το κακάο μπορεί να συνεχίσει να αποτελεί μέρος μιας υγιεινής διατροφής.