Η επιστήμη προειδοποιεί: Μικροπλαστικά σε ξαναζεσταμένα έτοιμα γεύματα

Πόσο συχνά καταφεύγουμε σε έτοιμα γεύματα, φαγητό για πακέτο ή στο ξαναζέσταμα υπολειμμάτων στο φούρνο μικροκυμάτων; Αν αυτά τα τρόφιμα βρίσκονται σε πλαστικά δοχεία, υπάρχει σοβαρός λόγος ανησυχίας. Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η θέρμανση τροφίμων σε πλαστικές συσκευασίες μπορεί να απελευθερώσει μικροπλαστικά και τοξικές χημικές ουσίες, αυξάνοντας πιθανούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση της Greenpeace International σε μελέτες που έχουν αξιολογηθεί από ομοτίμους διαπιστώνει ότι τα πλαστικά δοχεία τροφίμων στον φούρνο μικροκυμάτων αυξάνουν σημαντικά αυτή την απελευθέρωση, εγείροντας ανησυχίες για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Μικροπλαστικά και πλαστικές ουσίες παντού

Τα μικροπλαστικά δεν είναι μόνο στα τρόφιμα. Έχουν διασπαρθεί σε όλο το περιβάλλον, από τις χιονισμένες κορυφές και τους πάγους της Αρκτικής μέχρι γαιοσκώληκες, σαλιγκάρια και έντομα. Στους ανθρώπους, έχουν ανιχνευθεί στο αίμα, τον πλακούντα, τους πνεύμονες και το συκώτι. Επιπλέον, από τις περίπου 16.000 χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ή υπάρχουν στα πλαστικά, πάνω από 4.000 έχουν χαρακτηριστεί ως επικίνδυνες, ενώ περίπου 1.400 έχουν ήδη βρεθεί στον ανθρώπινο οργανισμό.

Αυτό σημαίνει ότι η καθημερινή επαφή με πλαστικά, ιδιαίτερα με φαγητό σε πλαστικές συσκευασίες, αυξάνει την έκθεση σε μικροπλαστικά και τοξικά χημικά.

Η επιστήμη πίσω από τα έτοιμα γεύματα

Η αυξανόμενη τάση προς έτοιμα γεύματα, ηλεκτρονικές αγορές και παράδοση τροφίμων έχει αυξήσει δραματικά την παγκόσμια παραγωγή και κατανάλωση πλαστικών. Η ανασκόπηση της Greenpeace σε 24 άρθρα από επιστημονικά περιοδικά επιβεβαίωσε ότι η θέρμανση τροφίμων σε πλαστικά δοχεία αυξάνει την απελευθέρωση μικροπλαστικών και χημικών ουσιών στα τρόφιμα.

Για παράδειγμα, όταν δοχεία από πολυστυρένιο και πολυπροπυλένιο γεμάτα με νερό θερμάνθηκαν σε φούρνο μικροκυμάτων μετά την αποθήκευση στο ψυγείο ή την κατάψυξη, απελευθέρωσαν 100.000-260.000 μικροπλαστικά σωματίδια. Μια άλλη μελέτη έδειξε ότι πέντε λεπτά θέρμανσης σε φούρνο μικροκυμάτων μπορούν να απελευθερώσουν 326.000-534.000 σωματίδια στα τρόφιμα.

Παράλληλα, εκατοντάδες χημικές ουσίες διαρρέουν από τα πλαστικά κατά τη θέρμανση, συμπεριλαμβανομένων περίπου 4.200 επικίνδυνων ενώσεων και αμέτρητων άλλων με άγνωστες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία.

Τα γνωστά και άγνωστα προβλήματα

Πολλά από αυτά τα χημικά είναι σκόπιμα προστιθέμενα στην παραγωγή πλαστικού, όπως το αντιμόνιο στο PET, ενώ άλλα είναι μη σκόπιμα πρόσθετα (NIAS) που σχηματίζονται ως υποπροϊόντα ή αντιδράσεις κατά τη θέρμανση. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι ένα πρόσθετο σταθεροποιητή UV αντέδρασε με άμυλο πατάτας όταν θερμάνθηκε σε φούρνο μικροκυμάτων, δημιουργώντας νέα χημική ουσία άγνωστη μέχρι πρότινος.

Η εμπειρία μας με τον καπνό, τον αμίαντο και τον μόλυβδο δείχνει ότι η αναμονή για απόλυτα στοιχεία πριν τη δράση κοστίζει σε ανθρώπινες ζωές. Με τον καπνό μόνο, περίπου 60 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν μεταξύ 1950 και 2000.

Η αρχή της προφύλαξης και οι πολιτικές ανάγκες

Η αρχή της προφύλαξης σημαίνει ότι η ευθύνη για την απόδειξη της ασφάλειας ενός προϊόντος βαρύνει τον κατασκευαστή και όχι τον καταναλωτή. Στον κανονισμό REACH της ΕΕ, όμως, τα πλαστικά αξιολογούνται με βάση τον κίνδυνο, επιτρέποντας τη χρήση επικίνδυνων ουσιών εφόσον η έκπλυση θεωρείται «ασφαλής». Αυτό συχνά αγνοεί τις άγνωστες ή αβέβαιες επιπτώσεις.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να μειώσουν την έκθεση των πολιτών σε επικίνδυνα πλαστικά και να εφαρμόσουν μέτρα που ενθαρρύνουν την παραγωγή και κατανάλωση λιγότερου πλαστικού. Οργανισμοί και εταιρείες οφείλουν να μειώσουν τη χρήση μιας χρήσης και να επενδύσουν σε ασφαλείς και επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες.

Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής

Οι καταναλωτές μπορούν να μειώσουν την έκθεσή τους με απλά βήματα:

• Αποφύγετε την χρήση πλαστικών δοχείων για θέρμανση και ξαναζέσταμα τροφίμων.

• Προτιμήστε μη πλαστικά δοχεία επαναπλήρωσης, όπως γυαλί ή ανοξείδωτο ατσάλι.

• Ενθαρρύνετε καταστήματα και σούπερ μάρκετ να μειώσουν τη χρήση πλαστικού.

Η μείωση του πλαστικού είναι δύσκολη, αλλά αποτελεί κρίσιμο βήμα για την υγεία μας και του πλανήτη. Οι παραγωγοί και οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν πιο αποφασιστικά για να προστατεύσουν τους ανθρώπους και το περιβάλλον.

Τερματίζοντας την εποχή του πλαστικού

Μια παγκόσμια συνθήκη για τα πλαστικά είναι αναγκαία για τη μείωση της παραγωγής κατά τουλάχιστον 75% έως το 2040 και την εξάλειψη επιβλαβών πλαστικών. Μέχρι τότε, η ενημέρωση, η προσοχή στις συσκευασίες και η προληπτική λήψη μέτρων παραμένουν τα καλύτερα εργαλεία για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τις επόμενες γενιές από τη σιωπηλή απειλή των μικροπλαστικών.