Τα τελευταία χρόνια, ένας όρος που μέχρι πρόσφατα ακουγόταν περισσότερο σε κύκλους επικοινωνίας και πολιτικής ανάλυσης άρχισε να εμφανίζεται απρόσμενα και στον χώρο της διατροφής: η «ανεστραμμένη πυραμίδα του Κένεντι». Αν και δεν πρόκειται για επίσημο διατροφικό μοντέλο, η ιδέα της αντιστροφής της κλασικής πυραμίδας έχει προκαλέσει συζητήσεις, παρερμηνείες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σύγχυση στους Έλληνες διατροφολόγους.
Τι είναι η ανεστραμμένη πυραμίδα
Η κλασική διατροφική πυραμίδα βασίζεται σε μια απλή λογική: στη βάση βρίσκονται τα τρόφιμα που πρέπει να καταναλώνονται συχνότερα και στην κορυφή εκείνα που πρέπει να περιορίζονται. Η «ανεστραμμένη πυραμίδα», όπως αποδίδεται στον Κένεντι περισσότερο ως επικοινωνιακή μεταφορά παρά ως επιστημονικό εργαλείο, προτείνει το ακριβώς αντίθετο: να ξεκινά κανείς από αυτό που θεωρείται πιο «σημαντικό» ή πιο επιδραστικό και να χτίζει τη στρατηγική του προς τα κάτω.
Στον χώρο της διατροφής, κάποιοι ερμήνευσαν αυτή την ιδέα ως κάλεσμα να δοθεί έμφαση πρώτα στην ποιότητα, τη συμπεριφορά και το πλαίσιο κατανάλωσης και μετά στις ποσοτικές οδηγίες. Άλλοι, όμως, την εξέλαβαν κυριολεκτικά, ως ανατροπή των διατροφικών ιεραρχήσεων.
Η ελληνική διατροφική παράδοση σε δοκιμασία
Η Ελλάδα έχει ισχυρή σχέση με τη μεσογειακή διατροφή, ένα μοντέλο που ήδη διαφοροποιείται από την κλασική βιομηχανική πυραμίδα. Ελαιόλαδο, λαχανικά, όσπρια και κοινωνικό γεύμα βρίσκονται στο επίκεντρο. Η εισαγωγή μιας «ανεστραμμένης» λογικής δημιούργησε ερωτήματα: σημαίνει αυτό περισσότερη έμφαση στην πρωτεΐνη; Σημαίνει αποδόμηση των υδατανθράκων; Ή μήπως πρόκειται απλώς για αλλαγή οπτικής;
Πολλοί Έλληνες διατροφολόγοι βρέθηκαν να εξηγούν σε πελάτες ότι δεν υπάρχει κάποια επίσημη «πυραμίδα Κένεντι» που να ανατρέπει τις βασικές αρχές της υγιεινής διατροφής. Η σύγχυση, ωστόσο, είχε ήδη δημιουργηθεί, κυρίως λόγω άρθρων και αναρτήσεων στα κοινωνικά δίκτυα.
Ο ρόλος της επικοινωνίας και των media
Η έννοια της ανεστραμμένης πυραμίδας προέρχεται από τη δημοσιογραφία και την πολιτική επικοινωνία, όπου το πιο σημαντικό μήνυμα μπαίνει πρώτο. Όταν αυτή η λογική μεταφέρεται στη διατροφή χωρίς επαρκή επεξήγηση, το αποτέλεσμα είναι αναπόφευκτα θολό. Τίτλοι που υπόσχονται «ανατροπή όσων ξέραμε» τραβούν την προσοχή, αλλά σπάνια συνοδεύονται από επιστημονική τεκμηρίωση.
Έτσι, η «πυραμίδα του Κένεντι» άρχισε να λειτουργεί περισσότερο ως meme ιδεών παρά ως πρακτικό εργαλείο. Οι επαγγελματίες υγείας κλήθηκαν να αποδομήσουν έναν όρο που δεν είχαν ποτέ υιοθετήσει.
Επιστημονική πραγματικότητα και συμβολισμός
Στην πραγματικότητα, η σύγχρονη διατροφολογία έχει ήδη απομακρυνθεί από άκαμπτες πυραμίδες. Μιλά για εξατομίκευση, πρότυπα διατροφής και συμπεριφορικές αλλαγές. Υπό αυτή την έννοια, η «ανεστραμμένη πυραμίδα» μπορεί να ιδωθεί ως συμβολισμός: πρώτα η αλλαγή νοοτροπίας και μετά οι γραμμαριακές οδηγίες.
Το πρόβλημα δεν είναι η ιδέα, αλλά η κυριολεκτική της ανάγνωση. Όταν ένα επικοινωνιακό σχήμα παρουσιάζεται ως επιστημονικό μοντέλο, η σύγχυση είναι αναπόφευκτη, ειδικά σε ένα κοινό που αναζητά απλές απαντήσεις.
Γιατί μπερδεύει ειδικά τους Έλληνες διατροφολόγους
Οι Έλληνες διατροφολόγοι καλούνται συχνά να ισορροπήσουν ανάμεσα στην παράδοση, την επιστήμη και τις διεθνείς τάσεις. Η εμφάνιση ενός ασαφούς όρου, χωρίς σαφή ορισμό ή επίσημη πηγή, τους φέρνει στη δύσκολη θέση να απαντούν σε κάτι που δεν υπάρχει ως δομημένο πλαίσιο.
Παράλληλα, η ελληνική αγορά ευεξίας είναι ιδιαίτερα δεκτική σε «νέες θεωρίες», κάτι που εντείνει την ανάγκη για διευκρινίσεις και απομυθοποίηση.
Τι μένει τελικά
Η «ανεστραμμένη πυραμίδα του Κένεντι» δεν είναι διατροφική επανάσταση. Είναι ένα παράδειγμα του πώς οι μεταφορές και τα επικοινωνιακά σχήματα μπορούν να ταξιδέψουν σε ξένα πεδία και να προκαλέσουν σύγχυση. Για τους Έλληνες διατροφολόγους, το μάθημα είναι σαφές: σε μια εποχή υπερπληροφόρησης, η επιστημονική σαφήνεια είναι πιο απαραίτητη από ποτέ.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!