Για πολλούς ανθρώπους, η απώλεια ενός κατοικίδιου ζώου δεν είναι μια «μικρή» ή δευτερεύουσα απώλεια. Νέα έρευνα δείχνει ότι για έναν στους πέντε, ο θάνατος ενός κατοικίδιου ήταν πιο οδυνηρός από την απώλεια ενός αγαπημένου ανθρώπου. Συγκεκριμένα, το 21% των ατόμων που είχαν βιώσει και τους δύο τύπους πένθους δήλωσαν ότι η απώλεια του ζώου τους ήταν δυσκολότερη να αντέξουν.
Τα ευρήματα αυτά αμφισβητούν ευθέως τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται το πένθος για τα κατοικίδια. Συχνά θεωρείται μια μορφή «μη αναγνωρισμένου πένθους», που δεν αντιμετωπίζεται με τη σοβαρότητα και τη συμπόνια που αποδίδεται στην ανθρώπινη απώλεια.
Τα κατοικίδια ως μέλη της οικογένειας
Για τη συντριπτική πλειονότητα των ιδιοκτητών, τα κατοικίδια δεν είναι απλώς ζώα συντροφιάς, αλλά πλήρη μέλη της οικογένειας. Έρευνα του 2025 από τη φιλοζωική οργάνωση RSPCA έδειξε ότι το 99% των ιδιοκτητών θεωρούν το κατοικίδιό τους οικογένεια. Η αντίληψη αυτή αντικατοπτρίζεται και στα κοινωνικά δίκτυα, όπου εκατομμύρια αναρτήσεις με ετικέτες όπως #dogsarefamily αποτυπώνουν τη συναισθηματική ένταση του δεσμού ανθρώπου–ζώου.
Πένθος που μπορεί να γίνει κλινικό
Η πρόσφατη μελέτη, που περιλάμβανε 975 Βρετανούς ενήλικες, αποκάλυψε ότι περίπου το 7,5% όσων έχασαν κατοικίδιο πληρούσαν τα κλινικά κριτήρια για παρατεταμένη διαταραχή πένθους. Πρόκειται για ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο που παρατηρείται μετά από ανθρώπινους θανάτους. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One και φέρνει στο προσκήνιο μια πραγματικότητα που μέχρι σήμερα παρέμενε υποτιμημένη.
Η παρατεταμένη διαταραχή πένθους περιλαμβάνει έντονα και επίμονα συμπτώματα, όπως βαθιά θλίψη, ενοχή, απομόνωση και δυσκολία στη λειτουργικότητα, τα οποία διαρκούν περισσότερο από 12 μήνες μετά την απώλεια.
Δεν έχει σημασία ποιος χάθηκε, αλλά η σχέση
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, Philip Hyland από το Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας, δεν εντοπίστηκαν ουσιαστικές διαφορές στα συμπτώματα της διαταραχής, είτε η απώλεια αφορούσε άνθρωπο είτε κατοικίδιο. Η απώλεια ζώου αντιπροσώπευε μάλιστα το 8,1% όλων των περιπτώσεων παρατεταμένου πένθους, ποσοστό υψηλότερο από πολλές ανθρώπινες απώλειες.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι καθοριστικός παράγοντας δεν είναι το είδος της απώλειας, αλλά το βάθος, η ποιότητα και το νόημα της σχέσης που υπήρχε.
Η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης ως παράγοντας κινδύνου
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση παρατεταμένης διαταραχής πένθους είναι η απουσία κοινωνικής κατανόησης και υποστήριξης. Τα άτομα που πενθούν ένα κατοικίδιο συχνά νιώθουν ότι δεν δικαιούνται να εκφράσουν τον πόνο τους. Πολλοί αναφέρουν αισθήματα ντροπής ή αμηχανίας, γεγονός που οδηγεί σε απομόνωση και δυσκολία επεξεργασίας της απώλειας.
Η κοινωνική υποτίμηση του πένθους για τα ζώα μπορεί να εντείνει τη συναισθηματική επιβάρυνση, στερώντας από τους ανθρώπους τη βοήθεια που χρειάζονται.
Η δύσκολη απόφαση της ευθανασίας
Ο θάνατος ενός κατοικίδιου συχνά συνοδεύεται από μια επιπλέον, μοναδική πρόκληση: την απόφαση της ευθανασίας. Για κάποιους, αυτή η πράξη προσφέρει ανακούφιση, καθώς αισθάνονται ότι προστάτευσαν το ζώο τους από τον πόνο. Για άλλους, όμως, μπορεί να αποτελέσει τραυματική εμπειρία, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από αμφιβολίες ή ενοχές.
Οι τραυματικές συνθήκες απώλειας αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο παρατεταμένου πένθους.
Η ανάγκη για αναγνώριση και φροντίδα
Τα ευρήματα της μελέτης υποδεικνύουν ότι τα υπάρχοντα διαγνωστικά κριτήρια ίσως χρειάζονται αναθεώρηση ώστε να συμπεριλάβουν και την απώλεια κατοικίδιων. Παράλληλα, υπάρχουν ήδη διαθέσιμες μορφές υποστήριξης. Οργανισμοί όπως η RSPCA προσφέρουν εργαλεία και καθοδήγηση, ενώ εξειδικευμένοι σύμβουλοι μπορούν να βοηθήσουν όσους βιώνουν αυτή τη βαθιά απώλεια.
Η αναγνώριση του πένθους για τα κατοικίδια δεν μειώνει τον ανθρώπινο πόνο — τον τιμά, αναγνωρίζοντας ότι η αγάπη και η απώλεια δεν κάνουν διακρίσεις.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!