Τι είναι η ζώνη Goldilocks; Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των εφήβων στη σύγχρονη εποχή. Μέσα από αυτά, οι νέοι επικοινωνούν, εκφράζονται, δημιουργούν ταυτότητα και διατηρούν κοινωνικές σχέσεις. Παράλληλα όμως, η συνεχής παρουσία των ψηφιακών πλατφορμών έχει προκαλέσει έντονο επιστημονικό και κοινωνικό προβληματισμό σχετικά με τις επιπτώσεις τους στην ψυχική υγεία και την ευημερία των εφήβων.
Η έννοια της «ζώνης Goldilocks»
Πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics εισάγει την έννοια μιας «ζώνης Goldilocks» στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με αυτήν, ούτε η υπερβολική χρήση ούτε η πλήρης αποχή φαίνεται να είναι ιδανικές για την ψυχική ευεξία των εφήβων. Αντίθετα, η μέτρια χρήση συνδέεται με τα πιο θετικά επίπεδα ευημερίας, υποδηλώνοντας ότι η ισορροπία παίζει καθοριστικό ρόλο.
Τι έδειξε η μεγάλη αυστραλιανή μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από σχεδόν 101.000 παιδιά στην Αυστραλία, τα οποία παρακολουθήθηκαν από την 4η έως τη 12η τάξη. Οι έφηβοι κατέγραψαν τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και απάντησαν σε ετήσια ερωτηματολόγια που αξιολογούσαν δείκτες ευεξίας, όπως η ευτυχία, η ικανοποίηση από τη ζωή και η συναισθηματική ρύθμιση. Το μεγάλο εύρος και η μακροχρόνια παρακολούθηση της μελέτης προσέφεραν πολύτιμα και αξιόπιστα συμπεράσματα.
Οι κίνδυνοι της υπερβολικής χρήσης
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι έφηβοι που περνούσαν περισσότερες από δύο ώρες την ημέρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά το σχολείο είχαν αυξημένες πιθανότητες χαμηλής ευεξίας. Ιδιαίτερα στις τάξεις 7 έως 9, τα κορίτσια με έντονη χρήση εμφάνιζαν τριπλάσιο κίνδυνο μειωμένης ευεξίας, ενώ τα αγόρια διπλάσιο. Η υπερβολική έκθεση φαίνεται να σχετίζεται με αυξημένες συγκρίσεις, άγχος, μειωμένη αυτοεκτίμηση και συναισθηματική υπερφόρτωση.
Όταν η αποχή γίνεται πρόβλημα
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι και η πλήρης αποχή από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να συνδέεται με αρνητικές συνέπειες. Στις τάξεις 10 έως 12, τα αγόρια που δεν χρησιμοποιούσαν καθόλου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχαν τριπλάσιες πιθανότητες χαμηλής ευεξίας, ενώ τα κορίτσια παρουσίαζαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο. Αυτό υποδηλώνει ότι, για τη σημερινή γενιά, η απουσία από τον ψηφιακό κοινωνικό χώρο μπορεί να λειτουργεί ως ένδειξη κοινωνικής απομόνωσης.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως σύγχρονος κοινωνικός χώρος
Για τους εφήβους, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελούν απλώς ψυχαγωγία, αλλά βασικό πεδίο κοινωνικοποίησης. Η έλλειψη συμμετοχής σε αυτόν τον χώρο μπορεί να σημαίνει περιορισμένες σχέσεις με συνομηλίκους ή δυσκολία ένταξης σε κοινωνικές ομάδες. Σύμφωνα με ειδικούς, η πλήρης αποχή ενδέχεται να αντικατοπτρίζει κοινωνική απόσυρση, η οποία συνδέεται με χαμηλότερη ψυχική ευεξία.
Η πολυπλοκότητα της σχέσης με την ευεξία
Η σχέση μεταξύ μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ψυχικής υγείας δεν είναι γραμμική. Δεν πρόκειται απλώς για το «περισσότερο είναι κακό» ή το «λιγότερο είναι καλύτερο». Αντίθετα, φαίνεται να υπάρχει μια δοσοεξαρτώμενη απόκριση, όπου η σωστή ποσότητα χρήσης μπορεί να υποστηρίξει την κοινωνική σύνδεση και την αίσθηση του ανήκειν, χωρίς να επιβαρύνει την ψυχική ισορροπία.
Ο ρόλος των γονέων και των εκπαιδευτικών
Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία της καθοδήγησης αντί της αυστηρής απαγόρευσης. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους να αναπτύξουν υγιείς συνήθειες χρήσης, ενθαρρύνοντας τον διάλογο, την κριτική σκέψη και την ισορροπία μεταξύ ψηφιακής και δια ζώσης ζωής. Η κατανόηση του πώς και γιατί χρησιμοποιούνται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι εξίσου σημαντική με τον χρόνο χρήσης.
Προς μια πιο ισορροπημένη ψηφιακή εφηβεία
Η έρευνα δείχνει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι από μόνα τους ούτε εχθρός ούτε πανάκεια. Για τους εφήβους, η μέτρια και συνειδητή χρήση μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά, ενώ η υπερβολή ή η πλήρης απομόνωση ενδέχεται να σηματοδοτούν βαθύτερες δυσκολίες. Η αναζήτηση της «ζώνης Goldilocks» αποτελεί κλειδί για την προαγωγή της ψυχικής ευεξίας στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!