Η γήρανση δεν αποτυπώνεται μόνο στις ρυτίδες ή στη μειωμένη αντοχή, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος και το σώμα συνεργάζονται. Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ρίβερσαϊντ (UCR) ρίχνει φως σε αυτή τη σύνθετη σχέση, αποκαλύπτοντας ότι μια απλή κίνηση – το σφίξιμο της παλάμης – μπορεί να αποκαλύψει πολύ περισσότερα απ’ όσα πιστεύαμε για την εγκεφαλική υγεία και την ευθραυστότητα των ηλικιωμένων.
Η δοκιμή μέγιστης δύναμης λαβής
Η δύναμη λαβής χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια στην κλινική πράξη ως ένας γρήγορος και αξιόπιστος δείκτης σωματικής κατάστασης. Χαμηλή δύναμη λαβής έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων, νοσηλειών και θνησιμότητας. Όμως, σύμφωνα με τους ερευνητές του UCR, το τεστ αυτό δεν αφορά μόνο τους μύες. Αντιθέτως, αντανακλά το πόσο αποτελεσματικά συνεργάζονται ο εγκέφαλος και το σώμα καθώς το άτομο μεγαλώνει.
Η χρήση λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας
Για να διερευνήσουν αυτή τη σχέση, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI), μια τεχνική που επιτρέπει την καταγραφή της εγκεφαλικής δραστηριότητας σε πραγματικό χρόνο. Εξήντα ηλικιωμένοι ενήλικες, άνδρες και γυναίκες σε ίσες αναλογίες, κλήθηκαν να σφίξουν μια ειδική συσκευή με τη μέγιστη δυνατή δύναμη, ενώ υποβάλλονταν σε τρεις συνεδρίες απεικόνισης. Τα δεδομένα προσαρμόστηκαν ώστε να λαμβάνουν υπόψη παράγοντες όπως το φύλο και η μυϊκή μάζα, επιτρέποντας στους ερευνητές να επικεντρωθούν καθαρά στη νευρωνική συνιστώσα της απόδοσης.
Ο απροσδόκητος ρόλος του κερκοφόρου πυρήνα
Ανάμεσα στις δεκάδες εγκεφαλικές περιοχές που αναλύθηκαν, μία ξεχώρισε με εντυπωσιακό τρόπο: ο κερκοφόρος πυρήνας. Πρόκειται για μια βαθιά δομή του εγκεφάλου, γνωστή κυρίως για τον ρόλο της στον έλεγχο της κίνησης, στη μάθηση και στη λήψη αποφάσεων. Μέχρι σήμερα, η συμβολή του στη μυϊκή δύναμη και στην ευθραυστότητα της τρίτης ηλικίας δεν είχε μελετηθεί εκτενώς. Η νέα έρευνα έδειξε ότι η αυξημένη ροή αίματος και η ισχυρότερη λειτουργική συνδεσιμότητα στον κερκοφόρο πυρήνα σχετίζονται άμεσα με μεγαλύτερη δύναμη λαβής, ανεξάρτητα από το φύλο.
Το λειτουργικό «δίκτυο επικοινωνίας» του εγκεφάλου
Οι ερευνητές δεν εξέτασαν μεμονωμένες περιοχές, αλλά ολόκληρα δίκτυα επικοινωνίας του εγκεφάλου, γνωστά ως λειτουργικά συνδετικά μοτίβα. Χαρτογραφώντας αυτές τις «νευρωνικές γραμμές», εντόπισαν ότι ο κερκοφόρος πυρήνας λειτουργεί σαν κεντρικός κόμβος που συντονίζει σήματα σχετικά με τη σωματική προσπάθεια. Άλλες περιοχές, όπως η ουρά του ιππόκαμπου και ο πρόσθιος φλοιός του προσαγωγίου, έδειξαν επίσης συσχετίσεις με τη δύναμη λαβής, αλλά ο ρόλος τους ήταν δευτερεύων σε σύγκριση με τον κερκοφόρο πυρήνα.
Νέες προοπτικές για την κατανόηση της ευθραυστότητας
Η μελέτη αυτή ξεχωρίζει επειδή εξετάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια ενεργής σωματικής προσπάθειας και όχι σε κατάσταση ηρεμίας. Αυτό επιτρέπει μια πιο ρεαλιστική κατανόηση του πώς ο εγκέφαλος υποστηρίζει την κίνηση στην καθημερινή ζωή. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ευθραυστότητα δεν είναι απλώς αποτέλεσμα απώλειας μυϊκής μάζας, αλλά αντικατοπτρίζει και αλλαγές στα νευρωνικά κυκλώματα που ελέγχουν τη σωματική απόδοση.
Προς έγκαιρη διάγνωση και παρεμβάσεις
Συνδέοντας ένα απλό φυσικό μέτρο με συγκεκριμένα εγκεφαλικά δίκτυα, οι ερευνητές ανοίγουν τον δρόμο για νέες διαγνωστικές προσεγγίσεις. Στο μέλλον, η ανάλυση της εγκεφαλικής δραστηριότητας θα μπορούσε να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό ατόμων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ευθραυστότητας, πριν εμφανιστούν εμφανή σωματικά συμπτώματα. Επιπλέον, εγείρεται η ιδέα στοχευμένων παρεμβάσεων, είτε μέσω γνωστικής εκπαίδευσης είτε μέσω σωματικής άσκησης, με στόχο την ενίσχυση των νευρωνικών συνδέσεων.
Η γήρανση ως δυναμική διαδικασία
Παρότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα σε μεγαλύτερους και πιο ποικίλους πληθυσμούς, τα αποτελέσματα προσφέρουν μια νέα οπτική για τη γήρανση. Αντί να τη βλέπουμε ως αναπόφευκτη παρακμή, αρχίζουμε να την κατανοούμε ως μια δυναμική διαδικασία, στην οποία ο εγκέφαλος παίζει κεντρικό ρόλο. Και ίσως, τελικά, ένα απλό σφίξιμο της παλάμης να αποδειχθεί κλειδί για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στην τρίτη ηλικία.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!