Δανία: Πρώτη στην ΕΕ εξάλειψε τη μετάδοση HIV και σύφιλης από μητέρα σε παιδί

Μια ιστορική επιτυχία στη δημόσια υγεία κατέγραψε η Δανία, καθώς έγινε η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πέτυχε την εξάλειψη της μετάδοσης του HIV και της σύφιλης από τη μητέρα στο παιδί. Η αναγνώριση αυτή δόθηκε επίσημα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), σηματοδοτώντας μια σημαντική πρόοδο στην προστασία της υγείας των νεογνών και των εγκύων.

Τι σημαίνει «εξάλειψη» στη δημόσια υγεία

Η εξάλειψη της μετάδοσης δεν σημαίνει ότι οι ασθένειες έχουν εξαφανιστεί πλήρως από τον πληθυσμό. Σημαίνει ότι η μετάδοση από τη μητέρα στο παιδί έχει μειωθεί σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, χάρη σε συστηματικά μέτρα πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας. Σύμφωνα με τα κριτήρια του WHO, για να θεωρηθεί ότι μια χώρα πέτυχε αυτόν τον στόχο πρέπει:

• Να ελέγχει και να θεραπεύει τουλάχιστον το 95% των εγκύων.

• Να διατηρεί τα νέα περιστατικά σε βρέφη κάτω από 50 ανά 100.000 γεννήσεις.

Η Δανία κατάφερε να καλύψει πλήρως αυτές τις προϋποθέσεις για την περίοδο 2021-2024, διατηρώντας σταθερά χαμηλά ποσοστά μετάδοσης.

Οι βασικοί λόγοι της επιτυχίας

Η επίδοση της Δανίας δεν ήταν αποτέλεσμα μιας μεμονωμένης πολιτικής, αλλά δεκαετιών επένδυσης σε ένα ισχυρό και καθολικό σύστημα υγείας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξαν:

1. Καθολική πρόσβαση στην υγεία

Το δημόσιο σύστημα υγείας της χώρας παρέχει δωρεάν και ισότιμη πρόσβαση σε προγεννητικές εξετάσεις και θεραπεία, γεγονός που διασφαλίζει ότι όλες οι έγκυες γυναίκες λαμβάνουν έγκαιρη φροντίδα.

2. Συστηματικός προγεννητικός έλεγχος

Οι εξετάσεις για HIV και σύφιλη αποτελούν μέρος της ρουτίνας κατά την εγκυμοσύνη. Αυτό επιτρέπει την άμεση διάγνωση και θεραπεία, μειώνοντας δραστικά τον κίνδυνο μετάδοσης στο έμβρυο.

3. Ισχυρά συστήματα δεδομένων

Η χώρα διαθέτει αξιόπιστα συστήματα καταγραφής και παρακολούθησης, τα οποία βοηθούν στον έλεγχο της επιδημιολογικής εικόνας και στη γρήγορη λήψη αποφάσεων.

4. Σεβασμός στα δικαιώματα των ασθενών

Οι πολιτικές βασίζονται σε αρχές ισότητας και μη διάκρισης, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα υγείας.

Η σημερινή επιδημιολογική εικόνα

Τα χαμηλά ποσοστά λοιμώξεων στη Δανία αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα των μέτρων.

• Περίπου 5.950 άτομα ζουν με HIV στη χώρα.

• Λιγότερο από 0,1% των εγκύων επηρεάζεται από τον ιό.

• Η μετάδοση από μητέρα σε παιδί έχει ουσιαστικά μηδενιστεί.

Όσον αφορά τη σύφιλη, τα περιστατικά είναι επίσης περιορισμένα, ενώ η συγγενής μορφή της νόσου είναι σπάνια λόγω της έγκαιρης διάγνωσης.

Ένα παράδειγμα για τον υπόλοιπο κόσμο

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε την επιτυχία αυτή «μεγάλο επίτευγμα δημόσιας υγείας», τονίζοντας ότι αποδεικνύει πως η πολιτική δέσμευση και η συνεχής επένδυση σε πρωτοβάθμια φροντίδα μπορούν να προστατεύσουν μητέρες και παιδιά.

Η Δανία είναι πλέον η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πετυχαίνει αυτό το ορόσημο, ενώ εντάσσεται σε μια μικρή ομάδα περίπου 22 χωρών παγκοσμίως που έχουν λάβει αντίστοιχη πιστοποίηση.

Ο επόμενος στόχος: «Τριπλή εξάλειψη»

Οι υγειονομικές αρχές της χώρας δεν σταματούν εδώ. Ο επόμενος στόχος είναι η λεγόμενη «τριπλή εξάλειψη», που περιλαμβάνει και τη μετάδοση της ηπατίτιδας Β από μητέρα σε παιδί. Ήδη, τα ποσοστά χρόνιας ηπατίτιδας Β στη Δανία είναι πολύ χαμηλά, περίπου 0,2-0,3%, γεγονός που δείχνει ότι η χώρα βρίσκεται κοντά σε αυτό το επόμενο βήμα.

Η σημασία για τη δημόσια υγεία

Η εξάλειψη της κάθετης μετάδοσης αυτών των λοιμώξεων έχει τεράστια σημασία:

• Προλαμβάνει σοβαρές ασθένειες και θανάτους στα νεογνά.

• Μειώνει το κόστος μακροχρόνιας θεραπείας.

• Βελτιώνει την ποιότητα ζωής οικογενειών και κοινωνίας.

Επιπλέον, αποτελεί απόδειξη ότι οι συντονισμένες πολιτικές υγείας μπορούν να επιτύχουν ακόμη και φιλόδοξους στόχους. Η περίπτωση της Δανίας δείχνει ότι η εξάλειψη της μετάδοσης HIV και σύφιλης από μητέρα σε παιδί δεν είναι ουτοπία, αλλά ρεαλιστικός στόχος. Με ισχυρά συστήματα υγείας, καθολική πρόσβαση, έγκαιρη διάγνωση και σεβασμό στα δικαιώματα των πολιτών, οι χώρες μπορούν να προστατεύσουν τις επόμενες γενιές από σοβαρές λοιμώξεις. Η επιτυχία αυτή λειτουργεί ως ισχυρό μήνυμα και παράδειγμα για την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο: η πρόληψη και η επένδυση στη δημόσια υγεία μπορούν να αλλάξουν ριζικά το μέλλον των κοινωνιών.