Τα μικρόβια του εντέρου διαμορφώνουν την υγεία της καρδιάς;

Για γενιές, οι παροιμίες και οι σοφές συμβουλές των γιαγιάδων μιλούν για το στομάχι ως τον «δρόμο προς την καρδιά». Σήμερα, η επιστήμη αρχίζει να επιβεβαιώνει αυτό που οι παλαιότεροι ένιωθαν διαισθητικά: το έντερο και η καρδιά συνδέονται στενά μέσω του λεγόμενου «άξονα εντέρου-καρδιάς». Οι έρευνες δείχνουν ότι τα μικρόβια και η υγεία της εντερικής μικροχλωρίδας επηρεάζει παράγοντες όπως η αρτηριακή πίεση, το σωματικό βάρος, η φλεγμονή και ο διαβήτης — όλοι σημαντικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.

Ο άξονας εντέρου-καρδιάς

Η έννοια του άξονα εντέρου-καρδιάς βασίζεται στην αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ του εντέρου και της καρδιάς. Τα βακτήρια που ζουν στο έντερο μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία της καρδιάς μέσω μεταβολιτών που παράγουν. Για παράδειγμα, οι τεταρτοταγείς αμίνες που περιέχονται σε κόκκινο κρέας και ορισμένα λαχανικά μετατρέπονται από τα βακτήρια σε τριμεθυλαμίνη (TMA), η οποία μεταβολίζεται στο ήπαρ σε TMAO — ένα μόριο που συνδέεται με την αύξηση της αθηροσκλήρωσης και των καρδιαγγειακών επεισοδίων. Αντίθετα, η αύξηση των ωφέλιμων βακτηρίων μπορεί να μειώσει τα επίπεδα TMAO και να περιορίσει τον κίνδυνο.

Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια έχουν μειωμένα ωφέλιμα βακτήρια και αυξημένα παθογόνα, όπως Campylobacter, Salmonella, Shigella και Candida. Επιπλέον, DNA από βακτήρια της στοματικής κοιλότητας έχει βρεθεί εντός αθηροσκληρωτικών πλακών, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση μεταξύ μικροβιώματος και καρδιαγγειακής νόσου.

Ο ρόλος των μικροβιακών μεταβολιτών

Τα βακτήρια του εντέρου παράγουν τόσο ωφέλιμους όσο και επιβλαβείς μεταβολίτες:

• Ωφέλιμοι μεταβολίτες: Τα λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας (SCFAs), όπως το οξικό, το βουτυρικό και το προπιονικό, προάγουν την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού, μειώνουν τη φλεγμονή και ρυθμίζουν τον μεταβολισμό των λιπιδίων. Επίσης, συμβάλλουν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης μέσω αγγειοδιαστολής και στη ρύθμιση των ιστονικών δεακετυλασών (HDAC), οι οποίες σχετίζονται με φλεγμονή και καρδιακή υπερτροφία.

• Επιβλαβείς μεταβολίτες: Το TMAO, που παράγεται από την αποικοδόμηση χολίνης, καρνιτίνης και φωσφατιδυλοχολίνης, συνδέεται με αυξημένη αγγειακή φλεγμονή, σχηματισμό πλακών και δυσλειτουργία των Τ-σωληνίσκων του καρδιακού μυός. Αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα καρδιαγγειακής νοσηρότητας.

Πρεβιοτικά και προβιοτικά: Ενίσχυση της καρδιαγγειακής υγείας

Η διατήρηση μιας ισορροπημένης εντερικής μικροχλωρίδας μπορεί να γίνει μέσω διατροφής πλούσιας σε φυτά, πρεβιοτικά και προβιοτικά. Τα πρεβιοτικά — μη πέψημες ίνες που τρέφουν τα ωφέλιμα βακτήρια — και τα προβιοτικά — ζωντανά βακτήρια όπως Lactobacillus και Bifidobacterium — συμβάλλουν στη βελτίωση της μικροβιακής ισορροπίας και στην παραγωγή ωφέλιμων SCFAs.

Ορισμένα προβιοτικά έχουν βιοδραστικά πεπτίδια που αναστέλλουν το μετατρεπτικό ένζυμο της αγγειοτενσίνης (ACE), μειώνοντας την αρτηριακή πίεση. Κλινικές μελέτες δείχνουν ότι η λήψη προβιοτικών σε συνδυασμό με στατίνες μπορεί να βελτιώσει τη χοληστερόλη, τη φλεγμονή, ακόμα και το άγχος και την κατάθλιψη, ενισχύοντας την καρδιαγγειακή και ψυχολογική υγεία.

Διατροφή και μικροβίωμα

Η κατανάλωση μιας «πολύχρωμης» διατροφής πλούσιας σε φυτικά τρόφιμα ενισχύει την ανάπτυξη βακτηρίων που ζυμώνουν τις ίνες, αυξάνοντας την παραγωγή ωφέλιμων μεταβολιτών. Αντίθετα, διατροφή πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά μπορεί να οδηγήσει σε δυσμενείς αλλαγές, αυξάνοντας τον κίνδυνο παχυσαρκίας, μεταβολικού συνδρόμου και καρδιαγγειακών παθήσεων.

Το μέλλον της έρευνας

Οι επιστήμονες μόλις αρχίζουν να κατανοούν πλήρως τον άξονα εντέρου-καρδιάς. Μελλοντικά, το μικροβίωμα ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση καρδιαγγειακών παθήσεων και την εξατομικευμένη θεραπεία. Η δυσβίωση συνδέεται ήδη με αυτοάνοσες διαταραχές, καρκίνο, παχυσαρκία και ψυχιατρικές παθήσεις, αλλά η αιτιότητα παραμένει υπό διερεύνηση.

Μέχρι να γίνουν οι κλινικές εφαρμογές ευρέως διαθέσιμες, η συμβουλή παραμένει: διατηρήστε μια διατροφή πλούσια σε φυτά, πρεβιοτικά και προβιοτικά, περιορίστε υπερβολικά λιπαρά και επεξεργασμένα τρόφιμα και εμπιστευτείτε την εντερική σας διαίσθηση. Όπως έλεγαν οι παλαιότεροι, η υγεία της καρδιάς περνάει μέσα από το στομάχι — και η επιστήμη αρχίζει να το επιβεβαιώνει.