Η διαταραχή μετατραυματικού στρες (ΔΜΤΣ) συχνά απεικονίζεται ως μια πάθηση που κυριαρχείται από φόβο, υπερεγρήγορση και αναδρομές σε τραυματικά γεγονότα. Ωστόσο, νέα έρευνα από την Ιατρική Σχολή του Γέιλ δείχνει ότι η ΔΜΤΣ περιλαμβάνει και μια ξεχωριστή διάσταση συναισθηματικού πόνου, που σχετίζεται με εσωτερική δυσφορία, αρνητικά συναισθήματα και μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες. Η αναγνώριση αυτών των δύο διακριτών προφίλ μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αξιολογείται και θεραπεύεται η πάθηση.

Φόβος έναντι συναισθηματικού πόνου
Η μελέτη κατέγραψε τα συμπτώματα περισσότερων από 800 ατόμων που είχαν βιώσει τραύμα, αξιολογώντας τα κλασικά συμπτώματα φόβου – όπως υπερβολική αντίδραση τρόμου, εφιάλτες και αποφυγή υπενθυμίσεων – σε σχέση με συμπτώματα συναισθηματικού πόνου, όπως αρνητικές πεποιθήσεις, συναισθηματική ευαισθησία, προβλήματα ύπνου και απώλεια ενδιαφέροντος. Σχεδόν το 70% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι ο συναισθηματικός πόνος επηρεάζει περισσότερο την καθημερινότητά τους σε σύγκριση με τον φόβο, υπογραμμίζοντας τη σημαντική επιβάρυνση αυτής της διάστασης.
Νευρωνική βάση των προφίλ
Η ομάδα του Γέιλ χρησιμοποίησε λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) για να μελετήσει τα μοτίβα συνδεσιμότητας ολόκληρου του εγκεφάλου σε 162 επιζώντες τραύματος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα μοτίβα συνδεσιμότητας ήταν προγνωστικά για τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων φόβου αλλά όχι για τον συναισθηματικό πόνο. Αυτό υποδηλώνει ότι διαφορετικοί νευρωνικοί μηχανισμοί διέπουν τις δύο διαστάσεις της ΔΜΤΣ, επικυρώνοντας την ύπαρξη ενός διπλού προφίλ συμπτωμάτων.
Κλινικές συνέπειες
Η αναγνώριση των δύο διακριτών προφίλ έχει σημαντικές θεραπευτικές προεκτάσεις. Οι παραδοσιακές θεραπείες, που επικεντρώνονται κυρίως στη μείωση του φόβου, μπορεί να είναι αποτελεσματικές για μερικούς ασθενείς αλλά ανεπαρκείς για όσους κυριαρχούνται από συναισθηματικό πόνο. Η νέα προσέγγιση προτείνει την αξιολόγηση της κυρίαρχης συναισθηματικής εμπειρίας του κάθε ατόμου και την προσαρμογή της θεραπείας ανάλογα με το προφίλ που κυριαρχεί, οδηγώντας σε πιο εξατομικευμένη φροντίδα.
Νέα παραδείγματα ψυχιατρικής ακρίβειας
Η έρευνα στο Γέιλ υπογραμμίζει τη σημασία της ψυχιατρικής ακρίβειας, όπου η θεραπεία στοχεύει στις συγκεκριμένες διαδικασίες που προκαλούν δυσφορία σε κάθε άτομο. Για παράδειγμα, στους ασθενείς με κυρίαρχο προφίλ φόβου, οι παραδοσιακές ψυχοθεραπείες και φαρμακευτικές παρεμβάσεις μπορούν να είναι επαρκείς, ενώ στους ασθενείς με συναισθηματικό πόνο απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση σε στρατηγικές διαχείρισης συναισθημάτων, βελτίωσης ύπνου και αποκατάστασης κοινωνικής λειτουργίας.
Μακροπρόθεσμη πρόβλεψη και θεραπεία
Η ανάλυση των μοτίβων συνδεσιμότητας εγκεφάλου δείχνει ότι μπορεί να προβλεφθεί η σοβαρότητα των συμπτωμάτων φόβου 14 μήνες μετά από το τραύμα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της πρώιμης αξιολόγησης. Η κατανόηση των διαφορετικών διαδρομών που οδηγούν στην ψυχοπαθολογία μπορεί να βοηθήσει στη σχεδίαση εξατομικευμένων θεραπευτικών προγραμμάτων και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης.
Σύγκριση με παραδοσιακά μοντέλα
Ιστορικά, τα περισσότερα διαγνωστικά πλαίσια και θεραπευτικά μοντέλα επικεντρώνονταν αποκλειστικά στον φόβο ως κύριο χαρακτηριστικό της ΔΜΤΣ. Η νέα έρευνα αναδεικνύει ότι η εστίαση μόνο στον φόβο αποτελεί περιορισμένη προσέγγιση και ότι η αξιολόγηση και θεραπεία πρέπει να αντικατοπτρίζουν την πλήρη πολυπλοκότητα της πάθησης. Η διάκριση μεταξύ φόβου και συναισθηματικού πόνου προσφέρει ένα πιο ακριβές και ολοκληρωμένο πλαίσιο για την κατανόηση και τη διαχείριση της ΔΜΤΣ.

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια μονοδιάστατη έννοια φόβου. Η αναγνώριση της ύπαρξης δύο διακριτών προφίλ, φόβου και συναισθηματικού πόνου, επιτρέπει την εξατομίκευση της θεραπείας και την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών στρατηγικών. Η εστίαση στην κυρίαρχη συναισθηματική εμπειρία κάθε ασθενούς μπορεί να οδηγήσει σε πιο ακριβή, αποτελεσματική και ολιστική φροντίδα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα εποχή ψυχιατρικής ακρίβειας στη μετατραυματική διαταραχή μετατραυματικού στρες.

